Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

In de Kerstrede van Hare Majesteit komt in de tekst, die circa 650 woorden omvat, 10 keer het woord vertrouwen voor. Trouw komt twee keer voor. Wantrouwen en zelfvertrouwen elk één keer. Vanuit de politiek klinken dezelfde teksten op: het vertrouwen van de bevolking moet worden hersteld. Ook tussen banken en klanten, tussen ziekenhuizen en patiënten, tussen de priesterkaste en de gelovigen, tussen de wielrenners en het publiek, tussen de wetenschappers en hun aanhangers.

Een eerste constatering: het lijken vooral de hooggeplaatsten, de voorbeeldgevers,  zij die bij uitstek betrouwbaar zouden moeten zijn, die het vertrouwen schonden en daarmee verloren. De oplossing is: zwaardere selectie. Tweede opmerking: dat verlies aan vertrouwen is in overwegende mate gerelateerd aan geld of macht, wat in sommige gevallen op hetzelfde neerkomt. De tweede oplossing is: geldgewin limiteren en macht afschaffen. Het eerste kan makkelijker dan het tweede.

In de communicatiewereld staat vertrouwen hebben of winnen hoog op de doelenlijst. Laat we eens kijken welke acties HM verbindt aan al die woorden vertrouwen.

Eerst naar de basis van de woordbetekenis. Trouw is het zich houden aan een bestaande zedelijke, persoonlijke band of het volharden bij hetgeen men aangenomen heeft of begonnen is. Het is ook het zich houden aan afspraken en gezamenlijke waarden. Vertrouwen is staat maken op, rekenen op, het bouwen op iemands trouw.

Nu HM. ‘Er is meer dan ooit behoefte aan gezamenlijke waarden als basis voor vertrouwen.’ Nu meer dan ooit? Moet ik hieruit opmaken, dat HM constateert, dat ondanks alle regels (veel meer dan vroeger), alle gedragscodes (veel meer dan voorheen) en alle governance-afspraken de trouw aan waarden en beginselen is afgenomen. Met andere woorden de mensen zijn verslechterd in hun gedrag?

Zij koppelt hernieuwd vertrouwen aan het feit, dat de verzuiling maatschappelijke zekerheid gaf, welke verzuiling verloren ging en niet meer terugkeert, wat het vertrouwen deed afnemen (!?).  Volgens mij heeft al dat priesterlijke misbruik vooral ook plaatsgevonden in een periode toen de verzuiling er nog wel was. Bovendien minder verzuiling of niet, vee bankiers zijn nog stevig gelovig: zijn zij hun christelijke waarden dan ontrouw geworden? Indien dit zo is, komt dit niet door minder verzuiling, maar door minder geloof in de christelijke waarden en meer geloof in geld en macht.

Openheid en tolerantie acht HM belangrijke grondslagen voor vertrouwen. Dat zal iedereen beamen. Maar dan spreekt zij uit: “Niet in isolement ligt onze kracht, maar in saamhorigheid.” Dit wrikt, want juist de door haar geroemde verzuiling is een toonbeeld van fragmentatie en niet van saamhorigheid. Ieder zijn eigen zuil en daaraan gekoppelde waarden en beginselen, die prevaleren boven die van anderen. Want zo werkt het.

Geloof, hoop en liefde, zo gaat zij verder, zijn het richtsnoer voor een wereld gegrond op vertrouwen. Maar zien wij juist niet in de hele wereld, dat men elkaar doodt en bevecht gegrond op geloofsverschillen en –geschillen? Hoop als richtsnoer voor een vertrouwensvolle wereld? Lijkt mij lastig. Hoop produceert niets. Als we op iets hopen is er nog steeds iets anders nodig dat die hoop omzet in verkrijging van hetgeen waarop wordt gehoopt. Geloof, hoop en liefde; het is een oude leus. Maar gelovigen verketteren elkaar. Dat is geen liefde. Verkettering leidt niet tot hoop, maar tot wanhoop.

HM sluit af met “dat mensen van goede wil’ Vrede op Aarde werd toegezongen en dat zij dit dus ook nastreven of er op hopen. “Die woorden houden hun waarde door de eeuwen heen.” Dat is zo, maar die waarde is nog steeds niet gerealiseerd, al die eeuwen niet. Hoe we daar echt en liefst snel iets aan kunnen veranderen, geeft HM helaas niet aan. Mijn constatering is, dat HM mij duidelijk maakt dat het oude recept van geloof, hoop en liefde niet werkt. We zijn toe aan een nieuw recept, een nieuwe universele afspraak met andere waarden en/of andere grondvesten. Ik zal in een toekomstig artikel een poging doen tot een mogelijk nieuwe afspraak, want kritiek wordt zinvoller naarmate er ook een voorzet tot oplossing wordt gedaan.

Interessante artikelen

Stel, dat we het regeerakkoord beschouwen als een complex pakket van bezuinigingsmaatregelen en sociale hervorming (inkomensnivellering), dat hoogst noodzakelijk is gezien de erbarmelijke staat van de


In het eerste deel van het artikel over het doel van het leven gaf ik aan, dat die vraag begint bij de mens ergens onderweg op de lange weg van de eerste hominidae tot aan de homo sapiens sapiens in h