Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Organisaties, of het nu overheidsdiensten zijn of bedrijven, houden van eenrichtingsverkeer. Hun houding is als die van bewoners van een huis met eenzijdige ramen. Zij willen graag naar buiten kijken en zien wat daar gebeurt om met die inzichten en kennis vervolgens binnenshuis hun voordeel te doen en er naar buiten toe gebruik van te maken. Het is niet de bedoeling dat buitenstaanders of dit nu familieleden zijn, buren of vreemde passanten, naar binnen kijken. Dat kijken wordt beschouwd als gluren en dat woord heeft een negatieve connotatie.

De ramen hebben geen communicatieve intentie. Zij werken als ogen. Je kijkt er door naar de wereld, maar die wereld moet niet terugstaren. Wie diep in zijn eigen ogen worden gekeken, voelt zich daarbij ongemakkelijk. Ogen zijn net als ramen niet communicatief wat betreft intentionaliteit. Om het waargenomene te neutraliseren is gedrag nodig en in professioneel opzicht vooral ook taal.

Hoe zit dit met luisteren. Zien staat tegenover zien. Tegenover luisteren staat geen luisteren, maar gehoord worden. Mensen willen graag worden gehoord. Luisteren daarentegen doen we veel minder graag. Sterker nog, het vergt grote inspanning. Niet omdat luisteren op zichzelf zo lastig is, maar omdat luisteren pas zinvol wordt als je ook goed tot je door laat dringen wat er wordt gezegd, als je onthoudt wat er wordt gezegd en nog veel beter als je er naar handelt na enige, zinnige reflectie. Dit laatste kan op vele manieren. Je kunt door het gezegde van mening veranderen, je kunt ernaar handelen, bijvoorbeeld door een gegeven advies op te volgen en je kunt er je voordeel meedoen als je iets leert dat tot verbetering van je eigen handelen en positie leidt. Als datgene dat je hoort als kritiek wordt ervaren, zijn er drie reacties mogelijk. Je kunt dit als vervelend of aanvallend beschouwen en het afwijzen. Je kunt het naast je neerleggen en er geen aandacht aan besteden. Het advies of de kritiek gaat dan het ene oor in en het andere uit. Je kunt het ook ter harte nemen. We zeggen dan niet dat je inluistert naar wat er wordt gezegd, maar dat je inziet, dat je er beter naar kunt luisteren. Er gehoor aan geven, zogezegd.

Zien en er naar handelen is kijkend leren. Luisteren en ernaar handelen is inziend leren. In beide gevallen maakt een mens zich er een voorstelling van. Het is niet goed mogelijk iets te horen en er geen voorstelling bij te maken. Het is wel doenbaar iets te zien en niet te luisteren of er geluid bij te denken. Als je over het waargenomene nadenkt, reflecteer je op de beelden door er zelf over te gaan praten. Het is vrijwel onmogelijk het geziene in je gedachten af te spelen zonder er woorden bij te denken, Het beeld wordt in gedachten zichtbaar door er woorden van te maken en tegen je zelf te vertellen wat je gezien hebt. Er bestaat dus zoiets als voor anderen stille taal, het gesproken woord in je hoofd. De beelden spreken niet zonder dat je naar jezelf luistert. Deze audiovisuele presentatie in je hoofd maakt de zintuiglijke waarneming (oogbeeld of oorgeluid) compleet. Zou dit niet lukken, dan is een mens als het ware ziende blind en horende doof. De belangrijkste communicatie vindt, dit zo zijnde, plaats in je eigen hersenen. Het zijn van zender en ontvanger is niet alleen een uiterlijke maar ook een innerlijke eigenschap. Communicatoren moeten zich bewust zijn van het feit, dat wat voor henzelf geldt ook bij anderen zo werkt. De scheiding van zender en ontvanger is even onjuist als de scheiding van lichaam en geest, zoals Descartes dit meende te moeten aangeven.

Er zijn momenten of fases, dat een van beide zintuiglijkheden de overhand heeft, maar dat geldt alleen in omstandigheden waarin dwang, hersenspoeling, angst of verwarring het toneel van de persoonlijke audio-visualiteit betreden. Communicatoren, die willen overtuigen of hun boodschap maximaal willen overbrengen, dienen dit goed te beseffen. Alleen beweren in woord of geschrift heeft geen zin, er moeten beelden bij in het hoofd van de ontvanger. Die beelden zijn de daad bij het woord ofte wel gedrag. Blijft gedrag uit, dan verliezen teksten heel snel hun waarde. Omgekeerd geldt, dat als teksten in gedrag opvolging krijgen, de betekenisgeving afhankelijk is van de interpretatie bij die ontvanger en dus zullen die daden aan andere ervaringen of beelddragers worden gekoppeld, waarbij jouw intenties onbekend blijven.

Het communicatiemodel is aan zenderzijde: woord, gedrag en intentionaliteit en aan ontvangerszijde beeld en geluid, interpretatie en aanvaarding. In een volgend artikel behandel ik de waarde van analyse naar aanleding van een recent onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Voor vragen of opmerkingen?: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Interessante artikelen

V: Wat verstaan jullie onder progressie?

A: Dat weet je toch wel?

V: Ik denk het, maar jullie gebruik van de term is verwarrend. Dus..?

A: Progressie is in rechte lijn voortgaan. Iemand die progres


De ondergang van Engeland

Als het gedrag en de besluitvaardigheid van regering en parlement tijdens Brexit symbool moeten staan voor een wilskrachtig en autonoom Engeland, dat weer leidinggevend wil