Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Tenzij Kiev en Moskou op korte termijn tot een vergelijk komen over een zekere verzelfstandiging van de Oost-Oekraïnse regio, waar separatisten zich proberen vrij te vechten van de Kiev-regering, belanden we onherroepelijk in de fase van energiesancties. De herfstkou nadert en de winterkilte dreigt.

Tegenover de financiële en economische sancties van de EU en Amerika kan de Russische Federatie energiesancties in de strijd gooien. De eerste signalen verschenen deze week. Polen liet weten minder aardgas geleverd te krijgen. E.on, het grootste Duitse energieconcern, meldde ook een mindering van gaslevering. Speldeprikken?

De grootste transportleidingen van gas vanuit Rusland lopen door Oekraïne. Wanneer deze gasstroom gaat haperen komen in de wintertijd EU-lidstaten, te beginnen in Oost-Europa snel in de problemen. In het begin zullen de reservetanks (zoutcavernes en ondergrondse berging in lege gasvelden) nog soelaas bieden, maar als het echt gaat winteren zijn die er in luttele weken doorheen. Extra aanvoer van elders is beperkt mogelijk. Nederland kan haar leveranties nog enigszins opvoeren, maar er zijn fikse beperkingen (denk onder andere aan de afspraken met betrekking tot aardbevingsrisico’s in Groningen) . Noorwegen heeft nog wat capaciteit, maar onvoldoende als grote delen van de EU zouden worden getroffen door lagere of uitblijvende leveranties. Algerije en Libië leveren al tegen hun grenzen aan, waarbij voor het laatstgenoemde land ook nog geldt dat het er bepaald niet rustig en stabiel aan toegaat. Meer gas via de noordelijke leidingen onder de Oostzee naar Noord-Duitsland kan (ook met mate), maar waarom zou Rusland via die route meer leveren als het via Oekraïne minder aanvoert? Sterker nog Rusland kan langs twee gasfronten het sanctiespel onder druk zetten. Kolen- en kerncentrales zullen eveneens een zeer beperkte opvang kunnen realiseren. Van gas stroom maken kan, maar omgekeerd niet. Bedenk dat in Nederland een substantieel deel van elektriciteit uit gas komt. In mindere, maar niet geringe mate geldt dit ook in andere landen. Het stelsel draait in strenge winterperiodes al op volle toeren. Kortom haperende leveranties uit Rusland sorteren grote effecten.

Sommige experts werpen tegen dat het niet snel zover zal komen. Rusland heeft de inkomsten uit olie en gas hard nodig. Dat moge zo zijn, maar het ontwikkelen van alternatieve aanvoer naar de EU kost jaren en enorme sommen aan investeringen. Tijd speelt een cruciale rol en de vraag is dus hoe lang moeten de Russen hun inkomstenverlaging uitzingen ten opzichte van de tijd die de EU heeft voordat het energiestelsel onhoudbaar kraakt. Een onderbreking of verstoring ofwel een energiecrisis kan leiden tot een fikse verhoging van de prijzen. De oliecrises van 1973 en 1978/1979 hebben dat aangetoond en daarna zijn de prijzen nooit meer naar het oude niveau teruggezakt. “Het wordt nooit meer zoals het was,” verzuchtte indertijd de toenmalige premier Den Uyl. Wordt de sanctieoorlog bijgelegd, dan zouden hogere prijzen Rusland snel weer compenseren voor de geleden schade in de stakingsperiode. Het zou niet de eerste keer in de Russische geschiedenis zijn dat de winter in het voordeel is van Moskou. Vraag het Napoleon, vraag het Hitler. Al met al kan deze energierelatie tussen Rusland en de EU wel eens sneller tot een ‘wapenstilstand’ leiden, dan politieke of economische druk. Het klinkt een tikkeltje navrant, maar drukverlaging in het ene stelsel zet meer druk op het andere.

Interessante artikelen

De enorme informatiecrisis rond de rampvlucht MH17 geeft Jan Driessen aanleiding tot een duidelijke beschouwing en analyse op de website van communicatieonline. Jan toont niet alleen bezorgdheid, maar


De Commissie De Wit heeft de onderzoeksgesprekken met bankiers, politici en andere kopstukken in de kwestie van de financiële crisis afgerond. We zullen over twee maanden de conclusies in hun rapport