Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Als het patroon van opeenvolgende aandacht voor specifieke tijdgebonden onderwerpen en aanpak zich voortzet, is dus een volgende stijl in aantocht over een jaar of tien. Dat is een ritme, dat in gang wordt gezet door diegenen, die du moment dat iets begint aan te slaan en te beklijven al uitkijken naar een opvolging, omdat zij weten dat de concurrentie het nieuwe zal bevliegen als vers blootliggend vlees. Je hebt visionairen en trendsetters.Er is een groot verschil. Trendsetters werpen zich op als een voorhoede, die het liefst surft op een zelfgemaakte golf, ongeacht waar die aanspoelt. Dat doet er ook niet toe. Zodra het strand wordt bereikt, nemen zij de benen, terwijl de badgasten dan pas de zee in lopen om ook te gaan surfen. Wat maakt iets een nieuwe trend of golf? Zoek eens naar de noodzaak? De paradox is, dat iemand die een trend zet vaak zelf niet weet waarom het die kant op moet gaan.

Visie in het serieuze leven is eenvoudig gezegd ‘kijk hebben op de toekomst.’ Het mag niet het product zijn van een gril. Achter een visie dienen argumenten schuil te gaan. Fantasiezand is drijfzand. Waar gaat het heen en tot welke aanpassing geeft dit mij en mijn organisatie reden? Aanpassen, flexibiliteit en aanverwante termen worden niet meer als uitzonderlijk gezien. Het doorgaande proces van bedrijfsdynamiek is een vast bestanddeel van de moderne organisatie. Ook van overheden, onderwijsinstituten of ziekenhuizen. Rustig een jaar of 20 voortkabbelen is er niet meer bij. Dat is ouderwets, conservatief, weinig visionair. Maar verandering ter wille van verandering is evenmin visionair.

Het maakt visie immers kwetsbaar. Want als alles voortdurend verandert, op welke toekomstige situatie koers je dan? Foute keuzes worden ras afgestraft door de nietsontziende concurrentie. Niet iedereen weet zich een Steve Jobs..

Visie kun je op kleine en grote zaken hebben. Een organisatievisie richt zich zoals gezegd op de toekomst vanuit de vraag of de huidige kernactiviteiten en processen nog passen op wat te wachten staat of eraan lijkt te komen. Zet de robotisering door? Nemen de sociale media het genuanceerde en argumentatieve taalgebruik over? Visie overstijgt dan het bestaande beleid. Vandaar dat visie van ondergeschikten vrijwel nooit serieus wordt genomen. Hoe kun jij dit vanuit jouw bescheiden positie nu zien? Wordt naar de invulling van die toekomstige positie en stijl toegewerkt dan zal het vigerende beleid moeten worden aangepast. Hierbij komt een goede analyse en strategie van pas en dus zien we deze reeks ontstaan: visie – beleid – analyse –strategie – uitvoering – evaluatie. Het is een soort hiërarchie van wensbeeld naar aanpak. Doorgaans vanuit de top ingezet.

Visie schaf je jezelf niet aan. Wie weet zich een Leonardo da Vinci? Er zijn ook geen adviesbureaus voor? Natuurlijk kunnen adviseurs het analysewerk doen, maar omdat er geen garanties zijn blijft het een besluit van het bestuur zelf. Beoordeel eens hoeveel visie van het adviesbureau stoelt op wat elders al is ingezet en dus a) niet origineel is en b) niet per definitie uit de analyse rolt van jouw situatie. Begrijpelijk datveelal vanuit het bestaande naar voren wordt geredeneerd. Extrapolatie maakt nu eenmaal dat anderen gemakkelijker de argumenten voor de denklijn kunnen volgen, omdat ze die zelf ook zien. Zo was er eens een organisatieadviesbureau dat je kon inhuren om een reorganisatie te begeleiden. Lees: reorganiseren is kostenbesparing. Dat bureau, ik heb diverse presentatie bijgewoond, stond op een gegeven moment bekend, als Bureau Minus 10% het was McKinsey. Te gek voor woorden. Er kan altijd wel ergens 10% vanaf zonder dat de patiënt overlijdt. Dit bureau wist vanuit een organisatiepsychologische statistiek dat 5% te weinig klonk om de directie al die moeite te laten gaan doen en dat 20% teveel klonk en teveel moeite vergde of verzet opriep, zodat de directie terugdeinsde. Directies van bedrijven die de ‘adviseur’ inhuurden, wisten dit zelf ook al wel, maar het rapport van een ‘onafhankelijk externe’ objectiveerde hun besluit zogenaamd. Het maakte hen minder schuldig aan de harde in greep naar de eigen mensen toe. Bovendien heb ik nooit gehoord, dat McKinsey een reorganisatie noodzakelijk vond en dit weet aan de directie zelf, die dus eigenlijk beter kon vertrekken. Wat een farce. In die paar keer dat ik zo’n exercitie meemaakte, legde ik mijnerzijds een paar weken voor de eindrapportage de conclusie bij de directie neer en wees deze erop, waar in hun opdracht en redegeving de eindresultaten al besloten lagen of ten minste de marge waarbinnen deze moesten vallen, wilde het rapport in goede aarde vallen. Per slot van rekening was ik communicatiedeskundige. Het heeft mij in één geval mijn baan gekost. Men vond het een geval van insubordinatie.

 

Strikt genomen is veel visie de hoogste trap in de extrapolatie. Wie zich een geheel nieuwe wereld schetst, is bezig met science fantasy. Een manager of bestuurder kan zich niet loszingen van de gehele bestaande werkelijkheid. In ieder geval niet op kosten van derden (banken of aandeelhouders of partijaanhangers) of van eigen personeel (en mijn baan dan?). Een organisatievisie heeft meer weg van science fiction. Niet de denkstap van de fiets naar een driewieler met hulpmotor, maar naar een auto met allerhande nieuwigheden. In dit beeld is de auto die zichzelf stuurt een fantasie bezien vanuit 100 jaar geleden, terwijl het nu een extrapolatie is.

Visie is eerder inductie dan deductie. Visie kan heel goed vanuit een klein overleg komen. De brainstorm is zo’n concept van aanpak. Het gezelschap extrapoleert en duwt zichzelf nog een fase of stap verder. In die hoedanigheid is visie binnen communicatie een bijzonder fenomeen, omdat dit een beeldvorming veronderstelt over het toekomstige gedrag in termen van informatieverwerking en hierop afgestemd gedrag van anderen. Je kunt je publiek nu eenmaal niet zelf gehoorzaam, luisterend en tot ontvangst bereid maken. Mensen ‘moeten’ zover worden gebracht, maar het ligt niet in handen van de eigen organisatie, fabriek of welk productieproces ook.

Hoe kijk ik naar de toekomst? Visie dicht een mens zichzelf niet toe. Ik zie groeiende behoefte aan werk en eigen inkomen ter wille van een gevoel van zelfstandigheid. Vooral gestuwd door vrouwen die een bestaan wensen dat meer inhoudt dan kinderen verzorgen en huishoudelijk werk, hoe waardevol dit ook is, maar wel onbetaald. Tegelijk groeit bij mannen de zin om zich meer te bemoeien met kinderopvoeding. Er zijn meer werkwilligen dan banen. Automatisering doet banen nog verminderen. Dus gaan we zeven dagen per week werken of zes dagen en delen die op in drie dagen door de vrouw en drie dagen door de man en één dag samen. Wat nu komt er voor kijken vanuit overheidspolitiek om de maatschappij hierop in te richten en de stelsels en processen hierop aan te passen. U ziet de onmiskenbare extrapolatie: bestaande behoefte, eerste patronen verder door denkend. Visionair is de volle werkweek. De afschaffing van oude rudimenten als zondagsrustdag en weekeinde en het recht op eigen vieringsdagen onder gelijktijdig verval van nationaal gevierde dagen, waarvan de betekenis allang niet meer volkswijd wordt gedeeld, maar dan wel als particulier onderdeel van het arbeidscontract, als dit tegen die tijd bij ZZp-ers nog bestaat in de vorm van het conventionele contract. Visionair is de toekomstblik die de collectiva ziet vervallen.

Interessante artikelen