Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Volkswagen heeft gesjoemeld. Daar lijkt het sterk op. Hoe en waarom precies moet nog worden vastgesteld? Maar de vrije val van aandelen deed het bedrijf al meer dan 70 miljard euro in waarde dalen. In luttele dagen. Iedereen zal zich afvragen waarom dit gezonde bedrijf een dergelijk risico heeft genomen. Tegelijk met het VW-imago deelt de hele Duitse auto-industrie in de malaise en zelfs Duitsland als een natie. Het imago als betrouwbaar, technisch en degelijk land is aan diggelen. Imago is blijkbaar miljarden waard. Ik ben communicator van mijn vak, gaf leiding in grote concerns op stafniveau en gaf er naast het werk jaren les in. Dit is mijn beschouwing van deze mogelijk ongekend verreikende affaire.

 

Waarom toch?

Het concern liep als een trein, alhoewel dit in Nederland tegenwoordig geen goede vergelijking meer is. Het reed op een comfortabele financiële cruisecontrole dan. Was het andermaal de verslaving aan meer profijt, dat het concern deed sjoemelen? Moeten we nu werkelijk vaststellen dat profijt de adrenaline en dopamine onstuitbaar doet opjagen? Als foute testosteron. Komende details zullen het ons vertellen.

 

Imago en communicatoren

Mijn stelling is, dat het niet om imago gaat. Niet in eerste instantie. Het gaat om vertrouwen. Altijd en overal maar weer. Imago is slechts het ongrijpbare, fluïde etiket dat we plakken op eerlijkheid, rechtvaardigheid, betrouwbaarheid, consistent goed gedrag en zo nog wat deugden en waarden.

Al die deugden horen tot het dialoogterrein van de filosofie en verder van ethiek, rechten en zo nog wat subwetenschappen als het om waarheid en kennis gaat. Het is niet goed af te bakenen kost. Filosofen zijn al enige millennia bezig om tot scherpe definities en de hierbij behorende gedragingen, overwegingen en argumentatie te komen. Ze zijn er welbeschouwd al een heel eind uit, maar dat is op intellectueel niveau. In de praktijk gaat het dagelijks mis. Privé, in groepsverband, in samenlevingsverband.

Ik maak me sterk dat de directeur Communicatie bij VW hier niets van wist. Zo ja, dan had hij met weinig argumenten een stormwaarschuwing kunnen afgeven. Niet doen!! Wat denk je wel! Mocht dat gebeurd zijn, dan heeft de leiding niet geluisterd.

Beschaamd vertrouwen is de facto onherstelbaar. Vraag het wat oudere Nederlanders die zich nog immer kwaad maken over het tijdelijke kwartje van Kok (op de benzineprijs) dat ‘eeuwig’ werd. Of over Rutte, die zei dat er geen cent meer naar Griekenland zou gaan. Of aan Zalm, die zei dat de omrekening van gulden naar euro zonder prijsverhoging was verlopen.

Het is jammer dat we in de communicatiewereld het begrip imago hebben ingevoerd. Dat heeft zoiets van dat je op moet passen dat de glanslak niet een keer dof wordt. Dof kun je toch altijd weer oppoetsen? Misschien, maar vertrouwen is geen lak. Vertrouwen is een zeer kwetsbaar wezenskenmerk. Het is één van de diepste onstoffelijke kernen van menselijke omgang. Ik geloof niet in een ziel. Ik geloof wel in een onaantastbaar, virtueel orgaan, ergens in de plooien van onze hersenstam waar vertrouwen thuis is.

Dus wat mij betreft schrappen we het woord imago en maken er vertrouwen van. Dat heeft meer weerklank, een veel langere, herleesbare geschiedenis.

 

De topman huilde bijkans

De voorzitter van de bestuursraad ziet zijn wereld instorten. Hij zal moeten opstappen. Hij boft. In vroeger tijden had hem dit zijn leven gekost. Wist hij van de softwaretruc af, dan mag hij alsnog harakiri plegen, zoals Japanse generaals vroeger deden als zij de slag hadden verloren die zij zeiden voor het vaderland te zullen winnen. Die hielden de eer aan zichzelf. Het bizarre is evenwel, dat hij er misschien helaas niets vanaf wist. Dat ergens een of twee lagen onder hem op divisieniveau in dat grote concern gegeven de strenge eisen op emissiegebied het besluit is genomen om te rommelen met proeftesten en de praktische rijresultaten. De directievoorzitter is dan weliswaar verantwoordelijk, maar men heeft ook zijn vertrouwen geschonden in zijn ondergeschikten. Het zal nog wel blijken misschien. Ook de Raad van Commissarissen staat in haar hemd. Wat is de functie van zo’n toezichtsraad van dikbetaalde experts als zij dergelijke rampen niet kunnen voorkomen. Wist de topman ervan en informeerde hij hen niet, waardoor zij niet met dat risico en gesjoemel konden instemmen, dan mist die constructie een levensgevaarlijk communicatiekanaal. Informeerde hij hen wel (wat ik niet denk), dan wordt het vol op de brandstapel, want de uitdrukking ‘er moeten koppen rollen’ moeten we ook al niet letterlijk nemen.

Ik maak me een tweede keer sterk dat VW een bedrijfsfilosofie had of een gedragscode. Wel, die blijken waardeloos te zijn. Papieren woorden. Zijn er strenge regels in deze die niet gevolgd zijn, dan is de hele gedragscultuur wankel. En we komen er dan niet mee om te zeggen, dat iedereen wel eens een fout begaat.

Overigens los van dit alles is ook nog het paradoxale, dat de auto’s als zodanig prima zijn en niet slechter presteren dan wagens van een ander merk.

Misschien dat dit voor een bodem zorgt, maar vooralsnog bepaalt het beurssentiment of en hoe VW door deze orkaan komt.

 

Wat ook nog kan

Wat ook nog kan is dat straks blijkt dat er meer testgegoochel elders heeft plaatsgevonden. Want de hele autobranche staat nu even in het zoeklicht. Verder gaat er in alle concerns waar vergelijkbare emissieprestaties spelen een koude wind door de bestuurskamers. “Dit kan toch bij ons niet voorkomen?’ Alle gedragsmanuals worden uit de kast gehaald en alle interne webinformatie wordt nog eens langsgelopen. In vele gevallen zinloos. VW had zijn zaken op dit punt bezien prima op orde. Ik weet het niet zeker, maar ben er behoorlijk van overtuigd. En toch?

Vertrouwen is een woord. Handelingen dienen betrouwbaar te zijn. Je hoeft dit niet op papier te zetten of te digitaliseren. Het begrip is mensen als het ware ingeboren. Het is het zaad van vriendschap. Het heeft naast filosofische connotaties namelijk ook evolutionair-biologische wortels. De slang beproefde ons al in de legende. De vraag is: wie of wat speelde hier voor slang in de boom van kennis van goed en kwaad? Als dat nog een keer duidelijk wordt, hebben we ten minste die ervaring als opbrengst.

Interessante artikelen

Minister Kamp heeft gesproken. De tweeledige oplossing vooralsnog is: 1,2 miljard euro ter leniging van de schade e.a. en een productieverlaging van 20 % in Loppersom e.o. Het schade- en investeringsb


Als de EU in deze crisistijd zouden worden vergeleken met een ziekenhuis, dan ontstaat het volgende beeld. Er zijn stervende patiënten aan wier bedden de dokters eindeloos staan te praten over de juis