Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Vraagstukken en analyses van migratie zijn aan de orde van de dag. Het is goed daar eens in alle rust naar te kijken als het om de essentie van een landverhuizing gaat. De huidige stroom van vluchtelingen is strikt genomen een vorm van migratie met geheel eigen kenmerken. Het is een gedwongen, vaak onvrijwillige migratie uit levensnoodzaak. Dat roept heel veel, vaak niet zulke prettige verwensingen op, naast het beroep op medemenselijkheid.

Ik ben mijn grootste vreemdeling

Vandaag wil ik eens een licht werpen op het verhuizen naar een ander land als zodanig. Dit kan om een veelheid van redenen gebeuren. Doorgaans gaat het om een viertal. Mensen zoeken een beter leven. Armoede en een mate van uitzichtloosheid vormen dan de drijfveer. Mensen migreren vanwege hun werk voorgoed of tijdelijk. Weer anderen prefereren een ander land vanwege het klimaat en aanverwante plezierigheden. Zoals Nederlandse gepensioneerden die het Spaanse klimaat verkiezen. En een vierde groep is de maatschappelijke ontwikkeling in hun land beu. Het belastingniveau kan dan een motief zijn of de overdadige regelgeving. U leest ik schaar oorlogsvluchtelingen niet onder de vier redenen. Deze categorie zou absoluut niet mogen bestaan hoe zeer ik de realiteit ook onder ogen moet zien.

Vervang migranten door vreemdelingen (heel neutraal bedoeld) en je realiseert je dat je zelf in alle landen behalve Nederland een vreemdeling bent, ongeacht je persoonlijke motivering. Vaak gaat aan het ongedwongen vertrek een eerdere ontmoeting, al of niet toeristisch, vooraf. Of ik mij in andere landen meer of minder thuis voel kan ik alleen maar goed ervaren door er tenminste enige tijd intensief te verblijven. Hoe dan ook, op de hele wereld ben ik meer vreemdeling dan thuis. Het is één thuis tegenover circa 200 vreemdlanden.

De eerste drie vragen
Het je-thuis-voelen hangt van een complex van factoren en elementen en ervaringen af. Dat complex wisselt per persoon en wordt dus ook medebepaald door hoe jezelf in elkaar zit. Dit is een wereldwijd gegeven. Het gevolg is dat je elders tegen dit complex daar aanloopt, dat per definitie nooit helemaal het jouwe zal worden. Of vanuit jou zelf niet, of vanuit de thuisbewoners niet. De migratie kent derhalve twee kanten van gewenning. Al vanuit de wieg wordt als het ware het gevoel van thuisland gevormd. Ik haal er de genen maar niet bij. Eenvoudigweg omdat ik niet weet of er zo iets als een geboorteland-gen bestaat. Ik denk overigens van niet.

Je kunt ergens wennen, je aanpassen en optimaal meedoen, maar er blijft die initiële onderscheiding tussen bewoner en nieuwkomer. Of die overgang leefbaar is of tot een kloof uitgroeit is zeer individueel. Jezelf kun je nog wel sturen, als dat tenminste in je karakter ligt, maar die andere, nieuwe omgeving of mensenmaatschappij valt niet te sturen of slechts ten dele en in een beperkte actieradius. En waarom zouden zij. Het is toch één tegen velen. Jij moet je aanpassen. En dan zul je zien dat de poging tot harmonie of volstrekte inleving nu net niet die zaken omvat in kwetsbare omstandigheden of diep cultureel gewortelde onderdelen die er juist dan toe doen. Kortom, maar dan heel klinisch bedoeld: de wonende meerheid heeft het voor het zeggen. Vandaar de eerste vragen: hoe heet je, waar kom je vandaan en wat doe je voor de kost?

 

Wat je zegt, dat ben je zelf

Als immigranten zeggen, dat ze nooit meer terug willen hebben zij goede redenen om het nieuwe land te verkiezen boven hun oorspronkelijke vader-moederland. Die redenen zullen zij doorgaans heel goed kunnen benoemen. De migrantenontvangers kunnen zich zeer gespreid opstellen. Van uiterst gastvrij tot zeer afwijzend. De laatste categorie is wat we met recht xenofobe personen mogen noemen. Elk land kent die liniaal van welwillende tot categorische afwijzende bewoners. De verdeling over die liniaal wil nog wel eens schuiven als gevolg van de beleving van bedreiging van de eigen positie of cultuur. Kortom in crisisachtige of neergaande periodes.

Ook dit is een mondiaal gegeven. Noem het territoriale barometers, maar dat nieuwkomers de temperatuur wordt genomen ontwaren we overal. Daar moeten we niet te snel etiketten opplakken als racistisch, fascistisch, discriminatie of asociaal. Dat zijn gooi- en smijttermen in een verbaal of schriftelijk gevecht dat nooit uitgroeit tot een neutraal debat. Want als we erkennen dat overal die neiging aanwezig is tot gradaties in acceptatie dan herbergen alle landen een hoeveelheid bewoners die onder die etiketten valt. Dat is niets meer of minder zeggen dan dat alle volkeren aspecten van die vier etiketten in zich dragen. Wie verwijt nu wie?

Bovenstaande gedragingen zijn hoe dan ook alle een uitkomst van biologische en evolutionaire ontwikkelingen. Het gaat tot diep en ver terug. Slechts een debat waarin realisme en redelijkheid hand in hand gaan kan uitkomst brengen. De bereidheid daartoe maar minstens zozeer ook het vermogen vereisen een moderne aanwinst, die mensen meer bezitten dan andere wezens: educatie.

Het vergt tijd en moeite en alleen dit al is een zwaar motief om niet op onderwijs te bezuinigen. Goed onderwijs wel te verstaan met een flinke portie universele waarden. Het is niet gemakkelijk om op dat punt van universaliteit al overeenstemming te krijgen. Maar als wij het niet kunnen wat of wie dan wel? We zullen hoe dan ook de vruchten moeten willen plukken van onze eigen groei en uniciteit op dit punt.

Interessante artikelen

De enorme informatiecrisis rond de rampvlucht MH17 geeft Jan Driessen aanleiding tot een duidelijke beschouwing en analyse op de website van communicatieonline. Jan toont niet alleen bezorgdheid, maar


In het dagelijkse gebruik wordt ook door politici en journalisten soms verwarrend over Europa gesproken of geschreven als men de EU bedoeld en andersom. Begrijpelijk, zo gaat dit als termen elkaar lij


- Wat een vrolijk en kleurrijk schilderij! Wat stelt het voor?
- Het zijn zonnebloemen, geschilderd door Van Gogh.
- Duidelijk. Welke waarde geven jullie aan zo'n schilderij?
- Dat hangt ervan af, maar o