Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Gemiddeld genomen hebben we het nog nooit zo goed gehad. Aan dit soort uitspraken hebben je geen ene mallemoer. Mensen die slecht behuisd zijn, schulden hebben en de voedselbank als middenstandketen bezoeken, hebben met het woord gemiddeld geen enkele affectie. De financiële middengroep, zeg maar de modalen, nemen hun positie als uitgangspunt en zullen door de bank genomen die uitspraak van ‘gemiddeld genomen’ wel steunen. Mijn grote vraag is dan: waarom spelen er miljoenen mensen mee in de lotto en de eurojackpot? Hoeveel mensen in deze categorie zullen antwoorden op de vraag: Wie wil er geen miljonair worden? Och, voor mij hoeft dit niet.

Kortom: het gemiddelde wordt altijd berekend vanaf de huidige situatie? En iedereen die vooruit wil, wil in enig opzicht van dat gemiddelde af.

Gemiddeld zit Nederland er beter voor dan 50 jaar geleden. Gemiddeld heeft Nederland voldoende te eten. Gemiddeld staan wij er een stuk beter voor dan de rest van de wereld. Uit onderzoeken komt naar voren dat Nederlanders door de bank genomen wel gelukkig en tevreden zijn. Ik neem dat graag voor waar aan. Sterker ik geef ze gelijk. Als mensen het dagelijkse journaal goed volgen, dan leven zij in een bovengemiddeld positief land als het gaat om armoede, voldoende eten, vrijheid, vakantiemogeijkheden, criminaliteit en medemenselijkheid. Duik je in de cijfers dat wordt het beeld realistischer en heel wat minder fraai met enige miljoenen wandaden per jaar, grote groepen die op het bestaansminimum (dat willen zeggen het Nederlandse) leven en het netwerk van veelverdieners, dat zich aardig als een sekte gedraagt.

Maar hoe je dat ook bekijkt, vergeleken met de rest van de wereld is dit een paradijs. Het is ook nog zo, dat, als je alles bijeen genomen tevreden bent, maar de rest van de wereld zit hoger in de boom en wil nog veel meer, jij met die tevredenheid belandt onder het gemiddelde en daarmee in de laagste categorie tevredenen.

Met andere woorden het hangt af waarmee je Nederland vergelijkt. Als Nederland dan bovengemiddeld scoort, is dit een verschrikkelijke werkelijkheid. De rest van de wereld zit dan immers onder dat gemiddelde en in niet weinig landen op de bodem van beschaving, vrijheid en menswaardige omstandigheden. Je voelt op de klompen aan dat we met onze bestaande ontwikkelingshulp van enige miljarden voor geen meter de ellende verbeteren. Hier en daar lokaal wel. Schooltje, klein ziekenhuis, tenten en voedsel. Maar – en hier komt ie – gemiddeld genomen schiet het niet op. Anders hadden we nu toch geen 20 miljoen hongerdoden in spe in Afrika. Ik zeg het nog wat harder. Als je de totale bevolking van Afrika afzet tegen die momentane hongerigen, bevindt zich nog circa 1,5 procent in moeilijkheden. Dat is maar een betrekkelijk percentage. Wat zullen we? Is Afrika niet eens in staat om slechts 1,5% van zijn bevolking te redden?

Gemiddeld genomen is het met het analfabetisme beter gesteld dan vroeger. Percentages van 90 procent in landen zijn gedaald naar 50% of minder. Maar nominaal – dus in pure getallen – is door de bevolkingsgroei wereldwijd het aantal analfabeten enorm toegenomen.En dat heb ik het nog niet over functioneel analfabetisme. Dat zijn mensen die kunnen lezen en een beetje schrijven, maar ze begrijpen moderne teksten helemaal niet, omdat deze hen boven de pet gaan.

Ik heb dus niets aan gemiddelden. En ook niet aan percentages. Dat is een enorme verhullende wijze van het beoordelen van elke realiteit. Gemiddeld is het aantal verdrinkingsslachtoffers in Nederland enige tientallen per jaar. Maar voor die ene fatale drenkeling is de statistiek 100% procent.

Reële getallen zijn daarom een betere maat. Hoeveel mensen leven er hier onder het bestaansminimum of daar hijgend net boven? En met welk maximumgetal moeten wij of willen wij realistisch rekening houden? Dat wil zeggen dat getal dat, wat je ook doet, nooit lager zal worden omdat de realiteit zich nooit 100% zal overgeven. Die keiharde wetenschap vinden we terug in de opmerking 100 % zekerheid krijgt je nooit. Ik wil dus geen maatschappij die zich richt op gemiddelden. Ik wil een politiek en een maatschappij en een intellectuele elite die zich richt op de laagst mogelijke acceptatie van ellende en de hoogst mogelijke streving naar haalbaar geluk zonder anderen te beschadigen of te plukken.

Dit uitgangspunt, dit criterium, deze beleidslijn kan de partij van de arbeid nog redden. Heb ik zoveel met die PvdA op? Nee. Maar wel met hun klassieke streven naar een rechtvaardige verdeling van een redelijk sociaal minimum. Het probleem van de PvdA is dat de partij niet naar het verschoven gemiddelde heeft gekeken en vandaar uit heeft geredeneerd, ook al is dat gemiddelde nooit een maatstaf. Gemiddeld over de beroepsbevolking: hoeveel mensen achten zich nog arbeider? Het spijt mij, Spekman kan zo niet denken. En Asscher komt niet weg van de wortels van het verleden. Kortom de partij redeneert nog vanuit oude strijdpunten en principes. Zij is niet meegegroeid. En dat is de kern van mijn betoog. Gemiddelden zijn nooit dynamisch. Zij fluctueren wel mee met wanneer je iets bekijkt, dus met de tijd. Of van welk onderwerp je het gemiddelde uitrekent. En dan komen ze hoger of lager te liggen. Maar dat is geen dynamiek. In één opzicht zijn gemiddelden het meest conservatieve vertrekpunt denkbaar: ze gaan altijd op en bevinden zich wat er ook gebeurt in het midden.

Om het op mij zelf te betrekken: gemiddeld heb ik altijd gelijk. Ik zie uw glimlach al.

Interessante artikelen

 Pas op, het echte onderhandelen moet nog beginnen. Er is nog slechts een akkoord tot een akkoord.

Allereerst moet het Griekse parlement vier pittige wetten in twee dagen maken en aannemen. Dat kan n


Het hoge woord is eruit. De Grieken zeiden Nee. Onmiddellijk brak de onduidelijkheid los. Noud Wellink, oud-hoofdbestuurder van de Nederlandse Bank, die drie jaar geleden zei, dat Nederland c.q. de EU


De radiojournaliste meldde dat Koning Willem Alexander een blad had volgeschreven in het condoleanceregister inzake de ramp in Oekraïne. Dat klopte niet. Er stond op de bewuste pagina een tekst boven