Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Hoe schoonheid en vernietiging hand in hand gaan. De natuur is in schoonheid geweldig, maar diezelfde natuur is ook geweldadig. Een zonsopgang of –ondergang kan ons in bewondering brengen. Maar diezelfde zon kan verzengende hitte teweegbrengen. De branding kan op een rotskust indrukwekkend zijn, maar ook verwoestend. Vulkanen zijn een ontzagwekkend versch ijsel, maar hun lavastromen verwoesten alles op hun weg naar het dal.

De natuur kent twee gezichten. Mensen houden van schoonheid en veiligheid en kunnen die geweldadige eigenschappen missen als kiespijn. We doen er met ons vernuft alles aan om de negatieve verschijnselen te voorkomen of de effecten te elimineren. Maar diezelfde mensen ontketenen vanuit hun aard en wegens hun kennis de verschrikkelijkste oorlogen en geweldshandelingen.

Je zou het tegenstrijdig kunnen noemen, maar ondanks alle streven naar veiligheid en verlangen naar een pijnloos leven zijn we er in duizenden jaren niet in geslaagd die geweldadige natuur in onszelf uit te schakelen.

Gaat het dan in de toekomst lukken? Gentechnologie kan, voor zover geweld en intelligentie in DNA zitten, deze ‘ziektekiemen’ verwijderen. Daartegenover staat dat de bevolkingstoename de behoefte aan goed bewoonbaar land in economisch en klimatologische opzicht tot gebruik van veroveringsgeweld zal voeden. Het duurt nog duizenden jaren voordat mensen naar andere planeten kunnen uitzwermen, als het ooit zover komt, en elkaars niet meer in de haren vliegen. Die tijd hebben we niet.

Er is geen natuurfenomeen dat ons de schoonheid van vrede laat zien. Mensen kijken niet ademloos naar een vreedzaam en welvarend dorp, maar wel met afgunst en bezitsdrang. Een kapitalistische economie, een verschijnsel dat mensen schiepen, blijft van kracht op basis van ononderbroken groei. Die groei richt zich op bezit, te beginnen bezit van geld. Dit voldoet geheel aan de weldadige zowel als gewelddadige tweewaardigheid van de natuur: de schoonheid die rijkdom kan brengen tegenover het geweld nodig om die rijkdom te handhaven of zelfs nog te vergroten.

De toekomst is wat dit betreft nog in nevelen gehuld. We kunnen er over fantaseren en idealiseren, maar een gedegen plan is er nog niet. We zullen eerst onze eigen natuur moeten aanpassen. Gedurende een keten van honderden generaties. Dat vereist geen langetermijnvisie, maar een eravisie. En daar hebben we nog geen modellen of processen voor.

Interessante artikelen

Om intolerantie te bestrijden moet tolerant Nederland zelfs soms intolerant worden. Het is een paradox die soms opklinkt, zoals gisteren in het Buitenhof-debat. Beknotting van tolerantie is intolerant


Van de week was ik aanwezig bij een lezing van Nobelprijswinnaar Ben Feringa in de Oosterpoort. Een bijkans uitverkochte zaal voor Studium Generale. En dat voor een onderwerp als nanomotoren. Ik begre