Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Afgelopen week toonden de politieke partijen verenigd in wat als het Kunduzaccoord de politieke geschiedenis van Nederland in zal gaan zich zeer trots op hun snelle samenwerking na de val van het kabinet Rutte-gedoog. Een voorbeeld voor het buitenland. Op dit punt past zeker opgewekte tevredenheid. Bravo dus, maar wat staat er tussen de regels van deze tijdelijke euforie? Wat zegt het over strategie, doel en communicatie?

Het accoord richt zich op een maximaal begrotingstekort van 3% in 2013. Nederland is aan zijn stand verplicht de EU-afspraken na te komen. Zeker gezien onze ferme kritiek op andere EU-lidstaten over hun overschrijdingen, die gniffelden en afgaven op Nederland toen het erop leek, dat wijzelf de lat niet haalden. Wie kaatst moet de bal verwachten. Daar zit iets fairs in, maar het toch wel tekenend, dat een deel van die gniffelaars zelf ver boven die 3% uitkomen en dus ontheffing wensen en ondertussen ook nog geld als steun vanuit Nederland, dat hierdoor zelf geen nul-begrotingstekort kan halen. In elke normale gezins- of familieomstandigheid zouden we elkaar verketteren om zulk gedrag.

Inmiddels verkregen Nederlanders zicht op de plaatsen waar de bezuinigingen inslaan en wie er meer of minder mee te maken krijgen. Gekreun is hoorbaar. Het zal straks na de verkiezingen blijken of alles stand houdt en de begroting voor 2013 zo in elkaar blijft steken. Als bijvoorbeeld de PvdA de grootste partij wordt en een nieuwe coalitie zal vormen of deel gaat uimakten van de regering, zal de begroting alsnog een andere invulling krijgen. Eerste constatering: het staat allemaal nog niet vast. Zelfs niet of we onze belofte gestand zullen doen. Ook staat nog niet vast of de uitgangspunten voor de begroting (bijv een bepaalde economische groei of krimp) dezelfde blijven en de beoogde ingrepen voldoende blijken.

Een tweede constaring is, dat, als Nederland al zoveel moeite heeft met aanvaarding van bezuinigingen en de effecten op werkgelegenheid, pensioenen en pensioenleeftijd, huizenmarkt etcetera, hoe moeilijk hebben de Grieken het dan wel niet? Of de Portugezen en de Spanjaarden? Het toont tegelijkertijd aan, dat de Grieken hun schulden nooit zouden hebben kunnen terugbetalen. Zij zouden dan immers tientallen jaren achtereen een zeer sterke economische groei moeten tonen en 3% moeten overhouden om hun schulden af te lossen. Voor Griekenland, Portugal en welk land nog meer geldt dit? Als we inmiddels hebben aanvaard via de afwaardering van de Griekse verplichtingen aan de banken, dat de Grieken dit nooit zullen waarmaken, is dan de conclusie niet redelijk voor de hand liggend, dat Nederland ook nooit van zijn staatsschuld afkomt. De voortdurende opmerking, dat we onze schulden niet moeten doorschuiven naar onze kleinkinderen is hiermee een farce. Terwijl we zeggen dat we dat niet mogen doen, vergroten we die schuld met 3%. Dat is niets anders dan tegen je kinderen zeggen, dat je ze nooit zult slaan, terwijl je op dat moment uithaalt.

Nederland heeft een enorme staatsschuld. Die loopt naar de 500.000 miljoen euro. (In oud geld: over de 1 biljoen gulden). Wie dit goed tot zich door laat dringen, verliest de vreugde over het accoord. We geven in 2013 nog steeds 3% meer uit dan we als staat binnen krijgen en vergroten derhalve die gigantische schuld alleen maar. We zouden eerder 3% over moeten houden of wel een verdere bezuiniging van nog eens 6%. Dit zou neerkomen op nog eens zo'n 30 miljard  minder uitgaven. Onhaalbaar. Het land zou te klein zijn.

Constatering drie is, dat Nederland, zoals dat wordt genoemd, er relatief goed voor staat en andere landen er nog veel beroerder bij hangen. Voor de hele EU geldt, dat op een paar landen na de rest deze eeuw niet van zijn schulden afkomt, tenzij er een ongekende bloei- en groeiperiode aan de horizon verschijnt. Die moet dan of ten koste gaan van landen die nu een opleving kennen en hun welvaartsbeen bijtrekken, zoals de BRIC-landen. Of de hele wereld moet opbloeien, maar dat kan bijna alleen als de bevolkingstoename (lees:vraag) doorgaat. Dit laatste levert dan weer problemen op voor het grondstoffengebruik, het milieu, het klimaat met alle kosten van dien.

Bovendien geldt de vraag: waar moet die groei bij ons vandaan komen? Vanuit de actuele situatie bezien zou die toenname van de groei vooral uit de dienstensector moeten komen. Maar diensten voor wie of wat? Het kenmerk van diensten is dat ze een activiteiten- en productiesector nodig hebben om die service aan te verlenen. Als de hoofdmoot van de productie komt te liggen in de zg opkomende economieën zouden de diensten zich dan ook niet daarheen verplaatsen, omdat het zo is, dat die opkomende landen natuurlijk ook niet achterlijk zijn als het om kennis van diensten gaat.

Het doel dat impliciet in alle woorden van politici doorklinkt is: verkleining van de staatsschuld. Het resultaat is vooralsnog een vergroting van die schuld op basis van de gevolgde strategie. Die strategie is bezuinigen. Maar onderdeel van het uitvoeringsprogramma is o.a. een verhoging van de btw. Allereerst is een belastingverzwaring geen bezuiniging. Ten tweede is in de afgelopen halve eeuw met enige regelmaat de btw verhoogd, terwijl in diezelfde periode de staatsschuld opliep. Natuurlijk spelen er meer factoren, maar deze twee strategielijnen sporen zo te zien niet. Keynes stelt: overheid niet bezuinigen juist investeren, ook al betekent dit een tijdelijke verhoging van de schuldenpositie. Die investeringen zorgen dan voor meer werk, daardoor meerinkomsten en bestedingsruimte en dus ook weer meer belastinginkomsten voor de staat. Dan heb je na verloop van tijd meer staatsinkomsten en dus geld voor schuldenaflossing. Op papier ja, maar wanneer hebben we dit zien werken in de praktijk, als we tot slot constateren, dat een land dat er relatief (ahum) zo goed voor staat, alleen maar dieper in de schulden is geraakt. Als schuldenaflossing een langetermijndoel is, hoort er een langetermijnstrategie bij. Hierop is nog geen spat zicht. De meest voor de hand liggende lt-weg is structureel de tering naar de nering zetten. En uiteraard onderweg van de pensioenen en spaarcenten van burgers afblijven. Er schemert ook een pad van groeiende economie, maar minder consumptie en meer autonome verzorging op individueel niveau. Voorlopig is het nog zo, dat Nederland meestort in de stroppenpot, o.a. ten behoeve van het wankele Spanje, dat zelf ontwikkelingshulp geeft (waarvan?) aan Bolivia, welk land op zijn beurt Spaanse bezittingen nationaliseert.

Communicatoren willen graag bij het beleid worden betrokken, opdat zij van meet af aan meespelen in het proces dat moet leiden tot goede beleidscommunicatie over de te volgen strategie en bijbehorende actieprogramma. Ik wens mijn vakgenoten sterkte. Als de beleidsmakers ons een rad voor ogen draaien, vergt beleidscommunicatie een duizelig makende uitleg. We kunnen seminars houden over branding, alignment en de impact van sociale media, maar hoe zit het met de vakethiek?

Interessante artikelen

Als de EU in deze crisistijd zouden worden vergeleken met een ziekenhuis, dan ontstaat het volgende beeld. Er zijn stervende patiënten aan wier bedden de dokters eindeloos staan te praten over de juis


Stel, u heeft een visnet met hele grote mazen van meer dan een vierkante meter. Een flinke haai kan daar doorheen. U wilt dit niet en besluit meer knopen en daardoor meer mazen in het net aan te breng


Dialoog, tweerichtingsverkeer, two-way symmetric communication: waarachtige, moderne communicatie moet van twee kanten komen en op basis van gelijkwaardigheid. Inhoud en timing zijn ook belangrijke co