Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Dit is een commentaar op beoordelingen van economen in de NRC van gisteren over het regeerakkoord. Van de crisis kunnen we maar door één therapie worden genezen: groei. De ene econoom pleit voor meer investeringen van de overheid in projecten die banen op leveren, opdat meer mensen meer werk en meer te besteden hebben, waardoor de economie aantrekt. In tijden van crisis is dit de aanbeveling van Keynes. Als de markt de economie niet kan aanjagen moet de overheid dat doen. Dan maar een verhoging van de schulden. Hoe kijkt u er tegenaan en wat vindt u van mijn redenering?

Alfred Kleinknecht, hoogleraar economie van innovatie aan de TU Delft zegt het zo: Principieel vind ik dat landen als Nederland en Duitsland niet zoveel moeten bezuinigen. Wat hij bedoelt, is dat Nederland niet op een begrotingstekort van 1,5% moet gaan zitten, maar tegen de 3% aan. Hij noemt het zelfs een plicht naar Europa om zodoende de zaak daar uit het slop te trekken. Dan hebben we wat meer centen om te investeren, maar de staatsschuld groeit navenant.

Maar, meneer Kleinknecht, is het niet zo, dat we in de penarie zitten, omdat we al te veel schulden hebben gemaakt? Moeten we die dan nog verder verhogen? Flip de Kam, honorair hoogleraar Economie van de publieke sector aan de RUG heeft de oplossing en zegt het aldus: Rutte II is teveel gebrand op verlaging van het begrotingstekort. Het nationale spaaroverschot (oplopend naar 10 procent van het bruto binnenlands product) schendt één van de tien toetsen, die de Europese commissie aanlegt bij de beoordeling van de economische ontwikkeling in een lidstaat….Nu gezinnen en bedrijven schulden aflossen en geld oppotten, is de overheid de enige partij die het nationale spaaroverschot kan verkleinen door haar tekort op te voeren.

Mooi is dat: dempen bedrijven en burgers de put (schuldenaflossing), moet de overheid zich dieper in de kuil graven. Als die overheid dan tot zijn nek in de problemen komt, mag die burger via belastingen en heffingen bijspringen. De bankenhulp kwam uit de belastingcenten van burgers, niet uit de staatsreserves. Dat schiet toch niet op,meneer De Kam. Overigens lossen bedrijven en burgers zoveel schulden af?

De Kam zegt verder als 'oplossing': De overheid kan schuld in de toekomst probleemloos opvangen, zolang de belastingontvangsten automatisch (door economische groei) blijven toenemen.

Deze redenering is juist, maar kent een enorme voorwaarde: er moet weer economische groei komen. Wel meneer De Kam, Nederland heeft in de afgelopen halve eeuw periodes gehad van economische groei, maar de overheidsschuld is alleen maar opgelopen en nooit afgelost. Hoe zit dat dan? De werkelijkheid is dat overheden die het voor de wind gaat in tijden van economische groei nog meer uitgaven doen. Dat levert kiezers op (helaas). Bovendien verwachten de burgers in bloeitijden meer en niet minder vanwege de dan eigenlijk noodzakelijke schuldaflossingen. Die schuld wordt helemaal niet automatisch probleemloos opgevangen. Wat De Kam zegt, is: het geeft niet als de watervoorraad afneemt (meer schuld), wanneer het gaat regenen (groei uit de lucht) kunnen we het watertekort makkelijk weer aanvullen. Ja, als het gaat regenen, maar wat als het droog blijft. Een verstandig mens legt toch in regentijden een watervoorraad aan! Een verstandige overheid trouwens ook. Dat heet sparen, voor droge tijden. Uw voorwaarde, meneer De Kam is in de eerste plaats onzeker en in de tweede plaats vindt dat probleemloze opvangen niet plaats. Tenzij u bedoeld dat dan de rente op schulden, hoewel hoger kunnen,worden opgebracht. En dit tot in het oneindige? Zie Amerika; 16 biljoen dollar schuld.

Economie betekent oorspronkelijk het beheer van het huis(houden). De werkelijkheid is dat er een natuurwet gaande is, waarvan economen de hardheid en onvermijdelijkheid weigeren in te zien. Het is de wetmatigheid, dat er alleen een toekomst is weggelegd wanneer er iets groeit. Iets positiefs moet er groeien. Voortplanting is zo’n natuurlijk groeifenomeen. Planten die niet meer groeien (ze hebben maar een dimensie; vertikaal). sterven af. Dieren kennen een eind aan hun groei (lichaamsgrootte), maar krijgen er een dimensie bij (beweging, horizontaal)). Dat is maar goed ook. Dan kunnen ze zich verplaatsen naar nieuwe voedselgronden, waar het gras nog niet op of afgestorven is. Bij mensen stopt de groei met als compensatie de dimensie bewegen, net als bij dieren, maar dat kent inmiddels ook een eindigheid, dus hebben wij een derde dimensie erbij: bewegen in de immateriële ruimte. Dat heet denken.

En die dimensie leert ons inmiddels, dat a) lichaamsgroei eindig is, dat b) bewegingsgroei eindig is en dat c) groei niet altijd plaatsvindt. Maar economen hebben maar één oplossing: fysieke groei. Meer consumptie. Meer eten? (obesitas). Meer auto’s?  (vervuiling). Meer mensen? (overbevolking). Meer apparaten? Hun lied wordt eentonig en bereikt langzaamaan het laatste couplet. Het klinkt gek, maar het kenmerk van de oerknal en daarmee het hele kosmische bestaan is uitbreiding, in de ruimte (het heelal dijt nog steeds uit), in de tijd (die reikt naar oneindig). Mensen volgen of liever gezegd vallen ook onder die natuurlijke wetmatigheid. Economie is een gedragswetenschap. Maar gedragingen ontkomen niet aan de natuurkunde met zijn bepaaldheden.

Interessante artikelen

Zie nu met de resultaten.

De driedaagse conferentie in het Vaticaan over kindermisbruik houdt de wereld in gespannen afwachting. Het misbruik wordt uitvergroot door het boek Sodoma.. Het lovergrote d


In de Kerstrede van Hare Majesteit komt in de tekst, die circa 650 woorden omvat, 10 keer het woord vertrouwen voor. Trouw komt twee keer voor. Wantrouwen en zelfvertrouwen elk één keer. Vanuit de pol


Een vreedzame wereld willen we allemaal, maar is dit wel zo? Aan welke voorwaarden zou die samenleving moeten voldoen? Als we de afschuwelijke gebeurtenissen in Spanje deze keer als uitgangspunt nemen