Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

De crisis rond de onuitvoerbaarheid en het verzet tegen de zorgplannen van dit kabinet legt een situatie bloot die vanuit communicatie en democratisch rationalisme gezien, zeer verontrustend is. Ik duid niet op de in alle opzichten hopeloze manier, waarop de plannen en vooral dit voornemen naar buiten zijn gebracht. Ik durf zelfs te stellen, dat het niet anders had gekund. Dit is dan weliswaar geen verontschuldiging, maar wel een verklaring. Waardoor kom ik tot deze bemerkingen?

Noch Rutte, noch Samsom, noch hun secondanten kunnen op al die ingewikkelde dossiers beschikken over gedetailleerde kennis. Dat mag van een mens niet worden verlangd. Wel een proces, dat uitmondt in tijdige en aanvaardbare communicatie. Als er overeenstemming moet worden bereikt over dergelijke zwaar ingrijpende onderwerpen zijn er vier mogelijkheden.

  1. Er wordt tot op het bot en het kleinste detail doorgeakkerd, totdat letterlijk alles achter de komma vaststaat. Een spijkerhard, minutieus uitgewerkt akkoord. Dit zou echter maanden duren. In de moderne snel veranderende wereld en zeker niet in crisistijd is die tijd niet voorhanden. Een tweede bezwaar is, dat diezelfde turbulente wereld een gemillimeterd akkoord vanaf de eerste dag voorziet van gewijzigde externe situaties en dus elk kabinet gelijk onder druk zet, terwijl het zichzelf klem heeft gezet door al die detailafspraken.
  2. De onderhandelaars kunnen ook een akkoord op hoofdlijnen sluiten en in de regeerpraktijk daarna alles gedetailleerd uitwerken en aan de Kamers voorleggen. Dit is niet uitvoerbaar als partijen met hun ideologie en programma’s sterk uiteenlopen, omdat dan gedurende de regeringsperiode de onderwerpen punt voor punt alsnog moeten worden uitgeknokt. Periodes van vier jaar zitten er dan niet meer in.
  3. De derde mogelijkheid is handelen, zoals VVD en PvdA deden, dan alles zeer nauwgezet laten doorrekenen, hun voornemens al of niet bijstellen en dan pas de radiostilte doorbreken en de burgers in kennis stellen van de plannen en hun uitkomsten. De onderhandelingsperiode zal er dan niet korter op worden. Zie onder punt 1. En er bestaat een grote kans, dat bij een precieze doorrekening de partijwensen simpelweg toch te ver uit elkaar blijken te liggen. Die doorrekening is namelijk een rationalisatie van de voornemens en ideologieën sneuvelen altijd bij een minutieuze doordenking.
  4. Tot slot zouden de onderhandelaars na de hoofduitruil terug kunnen gaan naar hun experts in de Tweede Kamerfractie voor de noodzakelijke ruggespraak. Echter de meeste Tweede Kamerleden zijn helemaal geen expert tot op de details. Daar zijn zeer professionele onderzoeksinstituten voor nodig. Hoe vaak zien we niet het fenomeen van onvolkomen wetsvoorstellen. Verder zou men alles dat valt onder Europese wetgeving en afspraken ook in Brussel moeten voorleggen om niet de kans te lopen, dat men binnenslands tot overeenstemming komt, maar door de EU wordt teruggefloten. Zo’n traject maakt radiostilte volstrekt onmogelijk en zal de onderhandelingsperiode bepaald niet bekorten.

Eigenlijk is er maar één variant. De respectievelijke politieke partijen moeten hun ideeën, wensen en principes vooraf –dus gewoon onderweg tijdens een regeerperiode- als een continu proces laten doorrekenen. Met al die kennis en informatie laden de Kamerleden zich, zodat zij tijdens een onderhandelingsperiode hun hoofdlieden kunnen souffleren dan wel snel kunnen worden geraadpleegd. Het zou mij niet verwonderen, als dan zou blijken dat veel onderwerpen slechts een zeer beperkte speelruimte bieden. Anders gezegd: de keuzes verdichten zich. Een feitelijke, rationele doordenking en doorberekening modelleren ideologieën tot praktisch uitvoerbare realiteiten. Naarmate de onderwerpen complexer worden dient coalitievorming vanuit partij-idealen te worden vervangen door een praktijk gerichte, intellectuele co-existentie ofwel democratisch rationalisme.

Er viel door de aanpak die nu gekozen is ook niets te communiceren, eenvoudig weg omdat elke zinnige informatie ontbrak. Misschien dat we ooit nog eens horen welke adviesrol de Rijksvoorlichtingsdienst heeft kunnen en mogen spelen. Onze collega's daar zijn niet te benijden. Ik vrees, dat hun invloed marginaal was. Vreemd in een open, transparante, integriteit nastrevende, kloof tussen burger en politiek dichtende, vertrouwenzoekende democratie. Laat al die etiketten maar. Ze verhullen slechts dat de flessen leeg zijn. Zonder informatie immers geen communicatie.

Interessante artikelen

Het nieuwe boek van Frans de Waal, primatenkenner bij uitstek, heeft als titel De bonobo en de tien geboden. Apen en vooral mensapen hebben een moraal, zo distilleert hij uit zijn jarenlange onderzoek


In de ‘Wereld draait door’ besteedt de presentator op 18 september jl. aandacht aan een pas uitgekomen boek van een Amerikaanse mevrouw met de titel Vagina. Nog voordat hij verder een woord had gezegd


Er is veel te doen geweest (en nog) over de vermeende discriminatie vanwege de rol van Zwarte Piet in een weliswaar gedateerd maar voor het overige klein-cultureel feestje. Hoewel naar mijn mening van