Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Afgezien van de persoonlijke woorden gericht tot zijn moeder en zijn overleden broer Friso zal de troonrede 2013 van Koning Willem Alexander vooral worden verbonden aan het woord participatiesamenleving, als opvolgend systeem en cultureel waardenproces van de verzorgingsstaat. Hierbij een aantal opmerkingen vanuit communicatieperspectief, zoals u van mij gewend bent.

Participatiesamenleving is een woordbegrip als witte schimmel. Een samenleving is per definitie van participatieve aard. Het woord samenleving betekent immers veel meer dan leven in hetzelfde gebied. Het veronderstelt samenwerking en onderlinge betrokkenheid. Ons gehele belastingstelsel is van participerende aard: het individu betaalt mee aan collectieve doelen, waarvan (ook) anderen dan de betaler zelf ontvangend deelgenoot zijn.

Rutte II moet dus meer dan dit bedoelen. Het gaat erom, dat mensen minder naar de overheid kijken als hulpverlener en meer naar het individu in de buurt. Naar familie of buren derhalve. En die op hun beurt naar de hulpbehoevenden uiteraard.

Nederland is een land met een hoge verenigingsgraad. Zet drie landgenoten bij elkaar of je hebt een partij, vereniging of stichting. Velen doen nuttig werk in dergelijke organisaties zonder betaling, vrijwillig, vanuit maatschappelijke betrokkenheid. Nederlanders staan ook bekend als ononderbroken Goede Doelen-gevers. De collectebussen en de steunverzoeken vliegen je om de oren. Die donatiebereidheid is in menig ander land beduidend minder. Dat kan Rutte II dus ook niet bedoelen.

Nee, het gaat om betaalde hulp en menselijke dienstverlening, waar nu de staat mensen een vergoeding voor geeft. De zorgkosten moeten omlaag. Die persoonlijke aandacht en hulpvaardigheid moeten meer dan voorheen op vrijwillige basis en vanuit humane normen en waarden worden geboden. Het gaat er ook om dat mensen eerst en vooral voor zichzelf leren te zorgen. Dus om zelfstandigheid en eigen verantwoordleijkheid en om wat we vroeger naastenliefde noemen. Vroeger toen iedereen nog arm was en alleen de kerk rijk. Dus niet onmiddellijk de hand ophouden en Vadertje Staat aanspreken. Zo bezien lijkt het wel alsof het CDA ook in het kabinet zit.

Maar wat lees ik nu in de Volkskrant van vandaag? Vooral in arme wijken, achterstandswijken, die blijkbaar nog geen prachtwijken (ook zo'n woord) zijn, gaat dit verkeerd uitpakken. Laat ik nu altijd hebben gedacht dat juist de armen elkaar vanuit het samenlevingsperspectief zouden helpen. Rijken hoeven niet zo sociaal te zijn. Die kopen de hulp gewoon in. Maar armen kunnen alleen steun aan elkaar ontlenen en nu komt juist die groep in de problemen, omdat we dat oeroude principe hebben gedelegeerd aan de collectieve anonimiteit, omdat we niet zo zin hadden om elkaar voortdurend te helpen.

Als de Volkskrant het bij het rechte eind heeft en de argumentatie in het artikel klinkt overtuigend, is dit dan niet naast doorgeslagen individualisme en soms abject egoïsme een teken van het falen van de integratie, want juist in die onderbedeelde wijken wonen tientallen culturen en de vaderlanders, van elders afkomstige Nederlanders en buitenlanders door elkaar heen. Mij verwondert het niet. Ik geloof niet dat in Nederland wonende sji'ieten en soenieten elkaars snel bijstaan. Of dat fanatieke Bijbelbelt-bewoners hun atheïstische, homofiele buurman gaan wassen. Of dat Feijenoord-aanhangers boodschappen gaan doen voor de kankerjoden van Ajax. Of dat familieverbanden overal nog zo hecht zijn of in afstand uitgerekt. Ben ik een misanthroop? Nee, ik bestudeer gedrag. Ben ik een generalist? Nee, ik kijk naar omvang en groepsgrootte en lees de teksten van groeperingen en partijaanhangers. Kortom, ik neem waar.

Mocht de oproep tot meer participatiegedrag in de samenleving deze kloven overbruggen door overtuigende informatie, uitleg en dialoog, dan zal ik met terugwerkende kracht deze zet van VVD en PvdA tot geniaal verklaren.

Interessante artikelen

Als oud-voetballer en iemand die in zijn hart nog steeds een liefhebber is, betreur ik het dat de voetbalcompetitie is verworden tot een budgetcompetitie. Dat klinkt in veel opmerkingen, acties en bed


Het bestaan van goed en kwaad is een centraal thema in godsdiensten en in de moraal en in de maatschappij in het algemeen. Veel minder maar minstens zo heftig is de oppositie van genoegen en pijn. In


A: Waar houden jullie je zoal mee bezig?

V: Net zoals jullie op aarde: met bijvoorbeeld de expansie van het heelal.

A: Jullie denken ook dat het heelal expandeert?

V: Ja. Of dat zo blijft, weten we