Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Minister Kamp heeft gesproken. De tweeledige oplossing vooralsnog is: 1,2 miljard euro ter leniging van de schade e.a. en een productieverlaging van 20 % in Loppersom e.o. Het schade- en investeringsbedrag lijkt op niveau. Het is zelfs nog iets meer dan CdK Max van den Berg aanvaardbaar achtte. Van de productiebeperking als maatregel valt nog wel wat af te dingen. Zie hierna. Eerst geef ik u enige krantenkoppen van de voorpagina.

De Volkskrant: “Minder gas, niet minder bevingen.” Als zo vaak en begrijpelijk ontbreekt het in  een noodgedwongen korte kop aan nuances. In werkelijkheid blijft de gasproductie op het peil van de afgelopen jaren. Alleen direct in het meest gevoelige gebied (Loppersom e.o.) wordt de productie met 80% verlaagd. Dat dit niet per se de bevingen daar zal doen afnemen, wordt toegegeven. Mogelijk dat ze minder heftig zullen blijken te zijn en minder vaak. Daartegenover staat dat in andere delen van de regio de productie in ieder geval op het gebruikelijke peil blijft. Het risico op bevingen neemt daar dus normaal gesproken evenmin af.

Het Dagblad van het Noorden: 1,2 miljard euro. Deze krant vermijdt in de kop in eerste aanleg het bevingsaspect. Geld als belangrijkste uitkomst op regeringsniveau voor Groningen zonder verdere toevoeging is wel heel direct en koel, alsof dat het belangrijkste is. De voorpagina komt wel, het zij gezegd,  gelijk met zeven elementen uit Kamps voorstel bij wijze van verdere informatie.

De Telegraaf: Woede niet te sussen. (subkop: Reductie boren voor Groningers niet voldoende. Traditiegetrouw zoemt de Telegraaf in op het volkse aspect. Als de kopkern aanhoudt, zal de geldelijke vergoeding niet als voldoende worden geaccepteerd en willen de Groningers meer zekerheden rond hun veiligheid. In het binnenwerk  wordt eveneens vooral de nadruk gelegd op de woede bij bewoners. Zie verderop mijn opinie.

NRC-Handelsblad: Gasbevingen, 1,2 miljard voor Groningen, gebied Loppersum ontzien. Beide oplossingscomponenten komen als feit aan bod. In het binnenwerk voegt de krant eraan toe, dat de Groningers zuinig reageerden: het kon minder.

Alle kranten vervolgen met uitgebreide artikelen, waarin veel aspecten aan bod komen. Wat opvalt in commentaren van bewoners is, dat zij twee zaken voor op de tong hebben liggen . Ze voelen zich nog steeds onveilig en ze voelen zich jaren miskend. Achter dit laatste komt weg dat zij vinden ook  los van deze schadevergoeding niet veel van die bodemschat en de verdiensten hieraan in vroeger tijden te hebben teruggezien. Het lijkt erop, dat alle informatie die tot dusver is gegeven onvoldoende duidelijk heeft gemaakt hoe complex de hele affaire is dan wel dat mensen hun belang terugbrengen tot twee hoofdwensen: veiligheid en afdoende compensatie. De rest achtten zij van secundaire betekenis, maar een afgewogen oordeel en dus ook een genuanceerde reactie kunnen alleen als de complexiteit van het hele probleem in de overwegingen worden meegenomen. Ik ga op diverse aspecten in. Voor communicatiedeskundigen en bestuurderen geldt, dat die onwetendheid bij het publiek er is, ondanks 40 jaar informatie van NAM, Gasunie, GasTerra, EZ en EBN. Tijdens congressen, op hun sites, in jubileumuitgaven, in persconferenties en bedrijfsbezoeken en wal al niet meer is een stroom van gegevens over het zogeheten Gasgebouw de wereld ingegaan. Landelijke dagbladen en zeker ook de regionale media brachten zeer regelmatig berichten over diverse aspecten rond de winning, soms in hele specials. Daar blijft dus betrekkelijk weinig van hangen. De eenzijdigheid in de perceptie viert hoogtij.

Veiligheid

De communicatie of de komende dialoog zal lange tijd gebukt gaan onder het onweerlegbare feit, dat 100 veiligheid, zekerheid of garantie niet kan worden gegeven. Nooit en te nimmer. Het vervelende is, dat we in een maatschappij leven waarin de technologie veel zaken beduidend veiliger heeft gemaakt dan in het verleden. Hierdoor is de gedachte gesterkt dat alles absoluut veilig zou dienen te zijn. Deze gedachte wordt nog aangevuld met een afname van het gevoel voor eigen verantwoordelijkheid. De staat of een ander is eerst en vooral verantwoordelijk. Onzekerheid is een ‘mentale natuurwet.’ Het wordt dus in aanleg een eindeloze discussie. Zelfs een volledige stopzetting van de aardgasproductie geeft geen garantie, hooguit een lager risico. De lokale productievermindering verkleint ter plekke het relatieve risico, meer ook niet.

Compensatie

Compensatie voor geleden schade is alleszins redelijk. Niemand betwijfelt dit. Hierover is de regering en zijn alle partijen unaniem dezelfde mening toegedaan. Gasproducent NAM kent hiervoor ook al jaren een fonds. Of dit soepel en in alle gevallen royaal functioneert, is een kwestie van tweede instantie. Verbeteringen zijn mogelijk. In elk geval wordt de schadeloosstelling verruimd. Idealiter zou zijn om in beginsel iedereen uit te kopen, die weg wil. Dat vergt echter een enorme som gelds. Het schept tevens een precedent, want dan zijn er ook elders in Nederland wel plaatsen waar mensen wonen met aanwijsbare last van productiefactoren of milieuvervuiling, door verkeer bijvoorbeeld. Kortom dan is het einde zoek. Voorts zal het buitengewoon lastig zijn te bepalen voor welk Gronings gebied zo’n regeling zou moeten gelden en wie net binnen of buiten de getrokken grens valt. Het lijkt ondoenlijk. Bovendien, als vele mensen wegtrekken, zal de indirecte schade van leegloop voor de naaste buren ook niet kunnen worden veronachtzaamd. Wie wil er gaan wonen op een plek 1 kilometer buiten een stuk gebied als een groene woestijn met louter koolzaadvelden?

Een in alle opzichten royale compensatie lijkt de meest redelijke en haalbare route. Misschien is er een ratio denkbaar: de vergoeding gelijkstellen aan een jaarlijks percentage van de inkomsten uit het Slochterenveld gelijk aan de hoogste beving op de schaal van Richter in dat jaar voor de duur van het risico c.q. de gasproductie.

Dat Groningen of het hele Noorden te weinig heeft teruggezien in al die jaren van de gasopbrengsten is een discussie apart. Heel Nederland en dus ook het noorden des lands heeft van de welvaart die aardgas bracht ook geprofiteerd. Of men dit voldoende eerlijk verdeeld vindt, is een discussie van een andere orde. Dat dit historsiche gevoelen thans weer opspeelt, kon op zich worden verwacht. Feit is dat veel huidige energie-activiteiten, ook op duurzaam gebied, het Noorden tot Energy Valley dynamiek en werkgelegenheid hebben gebracht. Die ontwikkeling is onverbrekelijk verbonden aan de ligging van het Groningse aargasveld. De afgeleide positieve causaliteit zou meer waardering mogen krijgen en biedt een uitstekende route naar een blijvende toppositie op energiegebied en vooral ook de toekomstige ontwikkelingen ervan.

Verplichtingen

De productie voor aardgas is voor Nederland een verplichting met het karakter van noodzaak. Allereerst is Nederland op huishoudgebied voor dicht tegen de 100 procent afhankelijk van aardgas Alle huizen op elektriciteit zetten (koken en warmte) zou een gigantisch karwei worden, dat vele jaren zou vergen en miljarden zou kosten. Bovendien worden enige tientallen procenten aan elektriciteit geproduceerd met aardgas als energiebron. Vervanging van gascentrales door kolen- of oliegestookte centrales is geen optie. Het zou een kleine energierevolutie betekenen, zeker een twintigtal jaren vergen, alsmede enige honderden miljarden. Daarbij komt dat Nederland(ers) uit milieu- en klimaatoverwegingen liever geen olie of kolen wil(len) stoken. Kernenergie willen we ook niet. Windmolens op land wijzen we af en liever zien we ze ook niet op zee. Hierbij geldt nog dat de hoeveelheid te vervangen aardgas een enorm aantal windmolens zou vereisen met alweer miljarden euro’s aan investeringen en dat juist windenergie een andere energie als achtervang nodig heeft voor windloze dagen. Kolen en olie willen we bij voorkeur niet. Uitgerekend aardgas, bijna ironisch, is als opvanger een meer schonere en flexibeler inzetbare energiebron. Wat zonne-energie betreft heeft Nederland mede door het gemak van eigen aardgas tot nu toe weinig in gang gezet. Een snelle vervanging van verdwijnend aardgas door zonne-energie is in tijd en geld ondoenbaar en zou langer duren dan de 'hoge' productievolumes nog duren. Nederland is op de korte en middellange termijn hoe dan ook ‘veroordeeld’ tot aardgas.

Een substantiële daling van de productie in eigen land kan ook niet zomaar worden opgevangen door gasinkoop. Allereerst zou het alweer veel geld kosten. De gasprijs voor afnemers zou toenemen. Rusland en noorwegen als meest voor de hand liggende leveranciers hebben dat extra gas ook niet zomaar op de plank liggen. LNG ofwel aanvoer per schip zou ook kunnen, maar dan moet Nederland wel concurreren met Japan en China, welke landen hun LNG-aankopen opvoeren en waar een hogere prijs wordt betaald.

 Dan zijn er nog de zakelijke verplichtingen aan de nationale industrie, denk ook in het bijzonder aan de tuinders en hun kassen, en de elektriciteitssector en de contracten met het buitenland. Duitsland, België, Frankrijk, Engeland en Italië nemen fikse porties aardgas af. Luxemburg en Zwitserland in mindere en indirecte mate. We kunnen die EU-buurlanden niet voor een fait accompli zetten door op korte termijn de gaslevering sterk te verlagen. Het zijn klanten die al meer dan 40 jaar (behalve Engeland) trouwe afnemers zijn en met wie contracten lopen die voor meerdere, vaak meer dan 10 jaar, zijn afgesloten en ook nu nog een behoorlijke looptijd hebben.

 De ‘verplichting’ naar de staatskas en impliciet hiermee naar alle Nederlanders en in Nederland wonende en werkende buitenlanders is van minstens zo’n grote orde. De verlaging van inkomsten uit aardgas zou neerkomen op nog zwaardere bezuinigingen. Ook maatschappelijk gezien is dit een nagenoeg onhaalbare kaart. Dit is los van het gegeven, dat de periode, waarin de gasinkomsten beduidend zullen afnemen al voor de deur staat, in die zin dat Nederland zich hierop financieel-economischvanuit een langetermijnvisie in deze jaren al zou moeten voorbereiden.

Er is nog een opmerkelijk gastechnisch aspect. Het Groningse gas is laagcalorisch, zeg maar van een bepaalde energetische kwaliteit. Hierop is alle verbruiksapparatuur afgesteld. Gas uit de zogenaamde kleine velden, met name die op de Noordzee, is van een hoogcalorische en daarmee afwijkende kwaliteit. Om deze gasvolumes op de Groningse kwaliteit te brengen moet tegenover elke zeekuub een voldoende portie Slochterengas staan om door menging die laagcalorische kwaliteit te krijgen. Is Gronings gas minder voorhanden, dan komt ook de productie van offshoregas in problemen of moeten ontelbare apparaten worden omgebouwd. Wat op zich weinig zin zou hebben, omdat op enige termijn die ‘zeegassen’ ook in productie dalen en weer energie van elders zou moeten worden aangevoerd met alle gevolgen van dien.

Ik meen hiermee de complexiteit te hebben aangetoond en geloof mij, dit is nog lang niet alles. In een tweede artikel kom ik met enige voorstellen die mede uit de compensatiegelden zouden kunnen worden gerealiseerd, want een kritische beschouwing wint aan waarde als er ook oplossingen of compenserende ideeën worden aangedragen.

Interessante artikelen

Een vreedzame wereld willen we allemaal, maar is dit wel zo? Aan welke voorwaarden zou die samenleving moeten voldoen? Als we de afschuwelijke gebeurtenissen in Spanje deze keer als uitgangspunt nemen


Waar blijven de protesten van goedwillende moslims tegen de aanslagen? In Engeland is het dreigingsniveau verhoogd. Dat betekent meer politie en militairen op straat. Het argument is de mogelijkheid v


17547009150409, wat is dit? Welaan dat ben ik. Ooit zeiden we dat we geen nummer wilden worden. Helaas dat zijn we allang. En als dit nog 1 nummer zou zijn, bijvoorbeeld iemands algemene codenummer, h