Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Het Oekraiense dilemma vraagt om supranationale oplossingen

De Oekraiense kwestie raakt de EU politiek en financieel, maar kan zelfs het gasbeleid in Nederland en dus ook Groningen raken.

Kranten schrijven dat er in de huidige situatie een zware rol voor de EU is weggelegd inzake Oekraïne. Het land is nagenoeg failliet en heeft op korte termijn, geschreven wordt voor de eerste twee jaar, circa 25 miljard euro nodig. Wat zijn de mogelijkheden?

Eerste optie. Het land breekt in tweeën. Het westen keert zich tot de EU, het oosten tot de Russische federatie. Een meervoudige splitsing laat ik achterwege. Bijvoorbeeld dat de Krim zich autonoom verklaart, waar de Russische vloot in de Zwarte Zee een uitvalbasis heeft om via de Middellandse Zee de Atlantische Oceaan te bereiken. Bij tweedeling zal Rusland het oosten financieel moeten helpen. Economisch is dat oosten sterker ontwikkeld dan het westelijke deel. Grondstoffen en daarmee mijnen en industrieën vormen de rijkdom in dat oosten. Het westen steunt op een kleinere vooral agrarische economie. Zou het oosten zich beter en sneller welvaart weten te verkrijgen, dan zijn nieuwe spanningen voorzienbaar. Bijzonder complicerend punt is ook nog, dat een fiks deel van de Russische gasleveranties aan de EU door hoofdtransportleidingen in Oekraïne loopt. Moskou zou ook nog kunnen besluiten het oosten een andere, lagere gasprijs in rekening te brengen dan West-Oekraïne. Zou het gastransport om wat voor reden ook stokken, dan zou Nederland net als vroeger wel eens voor korte tijd gebeurde, kunnen bijspringen. Met productiebeperkingen voor het Groningse aardgasveld ligt dit in de huidige situatie uiteraard buitengewoon gevoelig. De internationale energieverbindingen zijn grensoverschrijdend en Oekraïne vervult een omvangrijke doorvoerfunctie, ook naar West-Europa.

Tweede optie. Het land blijft één geheel. Het wordt dan een vreemde gang van zaken als het oosten door het Kremlin en het westen door Brussel overeind zal worden gehouden. Tenzij beide grootmachten tot een zeer bijzondere afspraak weten te komen, maar dit zou leiden tot een race om invloed en moet als een niet duurzame oplossing wordt gekenschetst. Een toekomst waarbij of Rusland dan wel de EU als sponsor optreedt, maakt het westen opnieuw afhankelijk van de Rusland en de opstand is mede als oorzaak, dat men juist onder de druk van Moskou uit wilde. Het omgekeerde levert eenzelfde twijfelsituatie op. De EU zou dan ook het oosten financieel helpen, terwijl daar de pro-Russische houding blijft bestaan. Een verdere hechting aan de EU kan Rusland politiek noch in verlies van aanzien zonder meer accepteren. Een patstelling lijkt dan onvermijdelijk.

Derde optie. De financieel noodzakelijk hulp is een zware opgave op zich. Om te beginnen heeft de EU dit geld helemaal niet. De bezwaren tegen de voortdurende steun aan sommige lidstaten, waar ook nog andere op de stoep staan voor steun, groeien en een grote last als Oekraïne zal leiden tot verzet tegen Brussel. Daarbij komt dat de bedragen die nu worden genoemd als steun slechts voor korte tijd voldoende zijn. Er dreigt dus een soort Griekse repeterende last, waarbij de EU misschien wel voor 10 jaar of langer zou moeten bijspringen, want zolang neemt het minstens om enige economische kracht op te bouwen. Het betekent tegelijkertijd dat de EU elke bijdrage vooralsnog moet afschrijven als gift. Daarbij komt, dat bij een democratische ontwikkeling van een eventueel westelijke staat de aansluiting bij de EU als lidstaat in de lijn ligt, maar ook dit zal nog lang duren, omdat het land voorlopig niet aan de voorwaarden kan voldoen. Letterlijk zou Oekraïne dan lange tijd als een ondergeschoven kindje fungeren. Het is maar de vraag of de nieuwe generatie daar zolang wil wachten.

Vierde optie Een verdere aansluiting bij de EU wekt de hoop op een snelle vorm van vrijhandelsverkeer en personenverkeer. Temeer daar sommige EU-politici daar nu al op zinspelen. Als de EU nog eens met honderdduizenden werkzoekende Oekraïners zou worden geconfronteerd, ontstaan er onherroepelijk grote spanningen. Er is ten enenmale onvoldoende werk voor de inwoners van de bestaande lidstaten. Landen die zelf een werkeloosheid kennen onder nieuwe en bestaande bewoners van 20, 30 of meer procenten, krijgen dubbele problemen als ze ook nog eens daarbovenop 5 a 10 procent nieuwkomers werk moeten verschaffen. Mede als gevolg van de technologie, de automatisering en het product- en dienstenaanbod uit voormalige, opkomende economieën moet de werkeloosheid als een structureel vraagstuk worden beschouwd, dat om heel andere oplossingen vraagt dan het bestaande we-moeten-groeien-denken. Dat landen over en weer werkelozen uitwisselen biedt geen enkel soelaas.

 Dit is nog slechts een schets van hoofdproblemen en factoren. Mijns inziens is er maar één alles overkoepelende oplossing: Rusland en Europa moeten het oost-west denken verlaten. Het is een politiek concept uit de oude doos, uit de tijd van kapitalisme tegenover communisme, uit de tijd dat sommige Europese landen stupide genoeg droomden in nachtmerries van een grootDuits of grootFrans Rijk. Het is een concept uit het oude machtsdenken geveod door imperialistische illusies. De huidige verwevenheden van mondiale vertakkingen kan zich geen machtsvertoon op die schaal permitteren zonder een derde wereldoorlog te riskeren. Kortom een continent als Europa, via Rusland ook nog eens direct verbonden aan Azië, moet zich niet gedragen als Afrika. Dit supercontinent dient het stamdenken en stamgedrag definitief terzijde te leggen, anders wordt de intellectuele voorgeschiedenis teniet gedaan. Landen en groeperingen moeten elkaar met rust laten, samenwerking opbouwen vanuit gedeelde belangen en inzichten. De wereld kent een groeiend aantal moderne problemen, zoals het klimaatvraagstuk, de voedselschaarste als gevolg van profijteconomie en nieuwe type ziektes, die slechts in samenhang en in harmonie kunnen worden overwonnen. Leiders van de wereld zullen wijze denkers moeten worden, geen machtskassiers.

Interessante artikelen

‘U hebt het recht te zwijgen. Alles wat u zegt kan door derden tegen u worden gebruikt in de arena van openbaarheid.’ Deze variant op de Anglo-Amerikaanse politietekst, waarbij een verdachte op zijn r


Deal

Er was veel mis in de bonnetjesaffaire en de deal met Cees H. Het draaide allemaal om gebrekkige informatie of achtergehouden informatie tegenover het parlement. Ergo om communicatie. Hier en da