Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

 De koude oorlog wordt weer wat opgewarmd. Verslechtering van de relatie tussen Amerika en de EU aan de ene kant en de Russische Federatie aan de andere kant kent verschillende oorzaken. De EU zit onder de plak bij Amerika en kan hierdoor nauwelijks een eigen rol spelen.

Wat zijn de direct zichtbare of aanwijsbare aanleidingen en wat zijn mogelijk diepere beweegredenen?

 

Zichtbaar en aanwijsbaar

Het inpalmen van de Krim door Rusland druist in tegen de internationale orde. Het Kremlin-argument dat op het Oekraïense schiereiland levende Russen moesten worden beschermd is een gezocht argument. Het gebied is overduidelijk van strategisch belang voor de Russische vloot, omdat het een uitvalsbasis vormt naar de Middellandse Zee. Voorts mag meetellen dat de Krim vroeger onder de Sovjet Unie viel en dat derhalve sprake is van een herovering, nadat het om niet al te duidelijke redenen eerder was weggeschonken aan Kiev, hetgeen Moskou al als een historische doorn en domheid in de zij stak.

Sterker lijkt als reden evenwel, dat het Westen en Oekraïne toenadering zochten en dat bij een geslaagde uitkomst Oekraïne, lid van de EU, de Krim mogelijk onder Navo-beheer zou komen. In het laatste geval zou men ook kunnen beweren, dat de Krim-toeëigening door Moskou, is uitgelokt door deze EU-Oekraïne vrijage, waarbij ook nog eens Amerika op de achterhand een rol speelde.

West- en Oost-Oekraïne leefden al langer op gespannen voet met elkaar, ook al omdat er in de Donbass-regio veel Russen wonen en de mijn en industrie aldaar voor een groot deel in Russische handen was. De opstand in deze regio is zonneklaar door de Russen geïnstigeerd engesteund met wapens en soldaten.

In beide gevallen protesteerde het Westen, maar men liet het verder over zijn kant gaan, behoudens politieke en geldelijke steun plus wapenhulp. Voor het Kremlin was het een vertoon van macht naar het eigen volk: zie ons met kracht optreden tegen westerse agressie en tegen de geleidelijke uitbreiding van de westerse invloedssfeer binnen het voormalige Oostblok.

In het Midden-Oosten steunt Rusland op zijn beurt het regime van Assad om invloed te houden in Syrië, dat anders ten prooi zou vallen aan een alliantie tussen Iran en IS. De verhoudingen en belangen die in dit land en de regio spelen is nagenoeg onnavolgbaar. Welke hemel dit moet dienen is ongekend, de hel is er voor de bewoners van Syrië. Ook hier staan nu Amerika en Rusland tegenover elkaar met wat benepen tussenin de EU. Gek genoeg hebben Rusland en Amerika daar direct geen last van, maar zit de EU opgescheept met een humaan en politiek probleem dat decennia kan duren.

 

Diepere beweegredenen

Rusland vertoont een tanende economie. Anders dan vooral olie en aardgas alsmede wat andere grondstoffen heeft de Federatie weinig te exporteren. Met de economische sancties van het westen uit protest tegen het eerder genoemde militaire optreden staan de handelsbelangen sterk onder druk. Daar komt bij dat de EU al een decennium lang aangeeft minder afhankelijk te willen zijn van Russische energie-importen en geleidelijk aan de omslag naar een niet-fossiel gebaseerde energiehuishouding aan het realiseren is. Duitsland dat kerncentrales en kolencentrales sluit en voor een behoorlijk deel elektriciteit haalt uit wind en zon is hiervan het verstgaande voorbeeld. Dat E.on, de grootste energieonderneming volledig wil overschakelen zegt in dit opzicht genoeg. Noodgedwongen oogt Rusland al naar China.

De huidige situatie in combinatie met een aankomend ander energietijdperk zet de Russische economie verder onder druk en daarmee kwijnt de positie op wereldniveau weg. Twintig jaar terug waren er twee grootmachten waartussen de koude oorlog afzwakte, maar de tweespalt is helemaal terug. Militair is Rusland zeker nog een grootmacht, maar dat is dan ook de enige pijler waarop de grote borst rust. Op alle andere gebieden zoals industrie, landbouw en bankwezen is Rusland al decennia geen aanvoerder meer. Door de opkomst van China en India degradeert de Russische financieel-economische invloed in relatief opzicht verder. Poetin kan zich slechts verweren met militair machtsvertoon om de bevolking te laten zien, dat het land nog steeds op niveau zijn rol meespeelt. De harde werkelijkheid wordt hiermee verbloemd. Het dwingt Poetin tot onderdrukking van de vrije media.

Het steekt Rusland natuurlijk intens, dat de VS, een land met ongeveer evenveel inwoners als zij zelf (de satellietstaten meegerekend), niet alleen militair maar vooral ook in commercieel een beduidend zwaardere positie inneemt. Ook op het terrein van triviale zaken, zoals Cola, fastfoodrestaurants en de film- en televisie-industrie. De See me en I am the greatest-show zorgen voor een imago, dat de Russische cultuur vreemd is en waarvan Rusland met lede ogen ziet dat het scoort. Er is maar één terrein waarop de landen elkaar evenaren en dat is groteske propaganda en de hieraan gelieerde leugenachtigheid.

 

De gemangelde EU

In West-Europa komt de EU voort uit het idealisme om domme oorlogen te voorkomen. Versterking van de onderlinge handelsbelangen was de aanzet naar een Europese eenwording. Via EEG naar EG naar EU. Samenwerking in de kolen- en staalindustrie, een gemeenschappelijk landbouw en visserijbeleid, de muntunie met zijn Euro en het opheffen van de binnengrenzen, al deze stappen maakten de onderlinge en wederzijdse belangen zo groot dat de commercie en economie gingen werken als vredescement. Niet dat alles van een leien dakje ging of gaat, maar 70 jaar onderlinge verdraagzaamheid was hoe dan ook een blijk van succes. De drang tot zelfstandigheid van Oost-Europese landen en de aanlokkelijkheid van West-Europese welvaart deed bij eerstgenoemde het Russische juk afwerpen, mede omdat het communisme zijn beloftes niet waar maakte.

Maar de EU heeft één enorme kans zelfs niet in aanleg kunnen grijpen. Nieuwe landen uit het oosten erbij prima, maar voor alles had men een ontspannend vredespact met Rusland moeten sluiten. Van Finland tot Griekenland sluit de oostgrens aan op Russisch grondgebied. Met zo’n grote buur is vrede en een goede verstandhouding een begerenswaardig doel. Wordt de vrees voor Moskou gevoed door Luxemburg, Noorwegen, Portugal en Engeland bij wijze van spreken? Welnee, wel door het pentagon.

De innige verwevenheid met de dominante voogd Amerika is de onzichtbare muur en onoverkomelijke belemmering. De NAVO is eerst en vooral gericht als verdedigingsmacht tegen Russische dreiging. De Amerikanen vormen in deze alliantie de grootste personeelsbijdrage en financiële en militaire inbreng. Buiten deze hoofdfunctie stelt de NAVO in de wereld niets voor en overal waar Amerika elders als politiemacht meent te moeten optreden, neemt het land actie zonder dat de EU daarin echt een stem heeft. Als er ergens Europese militairen optreden zijn dit altijd nationale eenheden en doorgaans onder VN-paraplu.

Men kan ook redeneren dat Amerika is stil blijven staan als het gaat om de internationale verhoudingen en de zwaarte van het Russische gevaar. Het kost dit land ook bakken met geld, al zal het militair-industrieel complex hiervan niet wakker liggen. Zelfs een rechtse republikein als Trump kondigt al aan dat hij, als het presidentschap hem toevalt, zich krachtig zal maken voor minder militaire steun in manschappen en geld aan de EU. Dat zal sowieso ook voor Clinton een onderwerp van belang worden, aangezien China zijn macht in Azië uitbreidt en steeds meer geld en materieel die kant op zal moeten.

Het is al met al van de idiote dat Amerika zich bemoeit met de gang van zaken in Oekraïne. De VS kent maar één dreiging aan zijn grenzen en dat is Mexico. Voor de EU ligt dit wel anders. In het Midden-Oosten hebben de Amerikanen meer kwaad dan goed gedaan en in Azië neemt hun invloedssfeer zienderogen af en EU-landen worden op dat Amerikaanse falen door die verwevenheid aangekeken en belaagd. In immigratiegetallen vangt de EU de gevolgen op.

De EU zou zijn kracht veeleer moeten inzetten voor vredesinitiatieven, maar dan moet het die positie als schoothondje van de VS verlaten. Je zou ook kunnen zeggen, dat de Europese macht onherroepelijk bescheiden blijft wanneer er niet een sterk EU-leger voor handen is. Dat klinkt paradoxaal, maar in deze wereld zijn de verhoudingen nog altijd zo, dat een land voor zichzelf op moet komen en in dit geval is dat het werelddeel Europa.

Anders gezegd slechts vanuit een sterke positie (economisch en militair) kun je met enig welslagen aan verdere vrede werken.

De individuele lidstaten moeten echter niet denken aan een gezamenlijk leger. Zoveel historisch wantrouwen is er nog wel en dat voedt de wens tot soevereiniteit. De EU vertegenwoordigt geen eenheid, waarvoor men desnoods zou willen vechten en sterven. Er is geen EU-nationalisme. Op een paar landen na zijn alle lidstaten militair kneusjes. En zelfs die paar grotere EU-landen nemen in de wereld de hoogste posities niet in als het om vechtkracht gaat.

Vandaar ook dat politiek gezien doorzichtige aanschurken tegen Amerika.

 

Toekomst

Als de eenheidswording van de EU niet doorzet, zal dit deel van Europa slechts als een kind meelopen aan de hand van Uncle Sam, totdat dit door grootschalige verschuivingen op de wereld niet langer houdbaar is. In welk zwart gat valt de EU dan, als zij voordien geen zelfstandige positie en aanzien heeft opgebouwd?

Interessante artikelen

- Elke speler in het eerste van Barcelona verdient meer dan het hele Nederlandse Kabinet bij elkaar. Waarom zouden wij het financieel wankelende Spanje moeten steunen?
- Onzinvraag. dat is appels met b


Onderstaand schema toont de componenten van strategie. Bedenk: strategie is van oorsprong een militair begrip. Strategos is legeraanvoerder in het Grieks. Componenten als ‘het gebruik van machtsmiddel


V: Wat verstaan jullie onder progressie?

A: Dat weet je toch wel?

V: Ik denk het, maar jullie gebruik van de term is verwarrend. Dus..?

A: Progressie is in rechte lijn voortgaan. Iemand die progres