Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Een week geleden zegde ik toe eens aan te geven hoe Nederland 1000 miljard misliep.

Om alle misverstanden te vermijden zeg ik voorafgaand aan dit onderstaande betoog, dat ik de afhandeling van de aardbevingsschade richting gedupeerde bewoners van de provincie Groningen minderwaardig vindt. De overheid zou zich veel meer hun lot moeten aantrekken en vlot over de brug moeten komen. Per slot van rekening gaf het Rijk vergunning tot de productie van dat aardgas en streek de inkomsten op.  Dat maakt de Nederlandse overheid mede aansprakelijk voor de gevolgen. Temeer daar het overgrote deel van de opbrengsten in de staatskas vloeiden en nog. Impliciet zeg ik dat alle Nederlanders via het parlement die toestemming tot boren gaven.

Nu de misgelopen miljarden. Het is 1973. De Arabieren zijn het beu dat zij maar een paar dollar per vat olie krijgen en de grote oliemaatschappijen, die u o.a. kent als the Seven Sisters, voor een veelvoud van die vergoeding hun gewilde producten verkopen en daaraan goed verdienden. De olielanden stellen een boycot in. Nederland, de oudere generatie, herinnert zich deze vanwege de autoloze zondag tijdens het kabinet Den Uyl. Verder ondervonden we nauwelijks schade. INtegendeel, leest u maar.

Een voorgaand kabinet nam in de jaren ’60 een buitengewoon slimme beslissing. Het koppelde de prijs van aardgas aan die van olie. Een slagje goedkoper om het aardgas te promoten in een tijd dat olie en kolen nog de dienst uitmaakten. Aardgas was hiermee in één klap sterk concurrerend met die andere fossiele bronnen en met name de rising star olie. In iets meer dan tien jaar ging ons land onvoorstelbaar soepel over op het ook nog eens schonere aardgas. We sloten de mijnen, maar kregen er DSM voor terug. Hulde aan de bestuurders van die tijd. Ook de export groeide in rap tempo. Nederland als kampioen gasleverancier van half West-Europa (Duitsland, Frankrijk, België Luxemburg en Italië.

Die koppeling had tot gevolg dat prijsstijgingen van de olie direct en zonder gezeur konden worden doorberekend in de gasprijs. En dus schoten de inkomsten als gevolg van die boycot in 1973 omhoog. Het viel ons zogezegd in de schoot.

Toen al had de regering het besluit moeten nemen die onverwachte meevaller extra comptabel te maken. Dat wil zeggen, dat de nationale jaarbegroting zou worden gebaseerd op onze economische kracht, los van de gasopbrengsten, die dan op de bank konden worden geparkeerd. Helaas de econoom Den Uyl spoorde zijn kabinet hiertoe niet aan. Het gasgeld ging gewoon in de jaarlijkse uitgaven en vooral aan sociale voorzieningen en desondanks steeg onze staatsschuld plus uiteraard de rente over de schuld. Helaas, helaas. Het PvdA-idealisme verloor het van echte economische vooruitziendheid. En de rest van de politiek volgde.

Zes jaar later kreeg men een duidelijke herkansing. Er werd andermaal gedreigd met een boycot door de OPEC. En weer schoot de olieprijs omhoog met de gasprijs in haar kielzorg. Nu onder premier Van Agt. Nederland werd zoals gezegd slapend rijk zonder echte inspanningen, maar niet heus.

Immers weer werden de opbrengsten niet gestald maar rijkelijk en meer dan dat uitgegeven. Onder premier Lubbers (trouwens ook een econoom) moest een paar jaar later fors worden bezuinigd in de jaren ’80. Nederland verkeerde in een crisis.. Rijk enerzijds, maar desondanks in geldnood. Dat noemde men de Dutch Desease: lijden aan luxe. We waren in slaap gesust door de verdoezelende geur van aardgasinkomsten.

Als Nederland, rond 1980, alsnog zou hebben besloten de gasopbrengsten te sparen in plaats van direct te investeren in sociale voorzieningen, huurtoeslagen, werkeloosheidsuitkeringen en wat dies meer zij, zou het land tien jaar later zo’n honderd miljard gulden hebben bezeten. Stel dat men toen had gezegd ‘we steken 75 miljard in aandelen’ en we houden 25 miljard gulden nog steeds als reserve op de bank, dan zou dit aandelenkapitaal gegroeid zijn naar 750 miljard gulden. Hoezo? Wel, omdat in die periode en nakomende jaren de aandelen in waarde vertienvoudigden. Zou dit een groot risico hebben vertegenwoordigd. In beginsel ja, maar Alpen vallen niet zo snel om. Dat weten econmoen maar al te goed.

Nederland had eigendom gehad in de Shells en Esso’s van deze wereld. In Mercedes Benz en BMW, in AH en Unilever en zo nog wat grote internationals. Toegegeven in de eerste helft van het 2000-decennium zou men tegen de 50% daarvan hebben kunnen kwijtraken omdat de beurskoersen instortten (de it-bubbel die klapte), maar dat herstelde zich later weer. Per slot van rekening zijn de genoemde concerns er nog steeds en bloeiend. De top van het ka[pitalisme gaat nooit helemaal ten onder zonder dat de hele wereld daaronder lijdt en dan nog zou Nederland er beter voor hebben gezeten dan die andere kneuslanden. Van de circa 400 miljard euro in die dagen zou dan wellicht de helft zijn weggesmolten, maar de aandelen zouden nog altijd in bezit zijn. Het voorbeeld hiervan is Noorwegen, dat zijn energie-inkomsten wel opzij zette en nu tussen 400 en 500 miljard euro heet te bezitten. Overigens na kennismaking met de Nederlandse ideeën!!!, die niet uit Den Haag kwamen.

 

Als u nu zegt dat dit nog niet optelt tot 1000 miljard euro, heeft u gelijk. Maar 400 miljard in een herstelde aandelenmarkt zou met rente over rente in 2025 dicht die 1000 miljard euro hebben gehaald.

Zouden we wel die rente op die 400 miljard euro jaarlijks hebben ingezet (en dus niet ook nog sparen) voor de economie, dan zouden we stap voor stap de staatsschuld hebben kunnen verminderen en dus minder rentelasten hoeven te betalen in deze jaren, geen leenstelsel in het onderwijs hebben hoeven invoeren, in één klap alle gescheurde huizen in de provincie Groningen hebben kunnen uitkopen en nog een fiks bedrag per jaar ieder jaarv opnieuw hebben kunnen steken in duurzaamheid en moderne energieontwikkelingen.

Dit klinkt als Duizendenéén Nacht. Ja, een zwarte nacht, want die 1001 miljard hebben we nu niet. Ondanks alle economen!!!! Ook in de regering.!!!

 

Ps. Was dit allemaal niet te voorzien? Jazeker, er is in de jaren ’80 en ’90 herhaalde malen op gewezen. Ook vanuit de gassector zelf! De voorraden en de duur ervan plus de geleidelijke vermindering werden jaarlijks gerapporteerd. Tot op de cent. We zouden het zelfs nu nog kunnen starten. Er is nog voor 20 tot 25 jaar aardgas en dat is in het transitietijdperk nog hard nodig. We kunnen morgen niet 100 procent om. De verlaagde productie levert weliswaar een flinke slok minder op, maar tussen 2017 en 2035 kan met rente over rente zeker nog 100 miljard worden gespaard.

En uiteraard, Groningen zou trillen, maar dan van blije bewoners die en masse dansen, omdat zij figuurlijk en letterlijk uit de nesten zijn gehaald in 2017. Het kan nog in maart.!!! Bovendien wat een voorbeeld voor andere landen. Niks Nederland first, maar Nederland als voorbeeldland.

Hun eisen voor stillegging van de productie zouden dan ook verstommen mag ik aannemen en de milieuactivisten zouden een Deltaplan Duurzaam tegemoet kunnen zien.

Interessante artikelen

Vele mensen zijn van mening dat zingeving bij henzelf moet worden gezocht. Voor zover de kosmos een doel of zingeving zou herbergen, is daar met vragen niet achter te komen. We moeten in die werkelijk