Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

De voortschrijdende robottechniek roept vragen op. Nu gaat het vooral om de uitstoot van werk voor mensen. Straks over ethiek. SP-voorman Roemer verwoordde deze week in een talkshow zijn bezwaren. Hij meent het goed, maar vertegenwoordigt een standpunt waarvan de kiem al een paar eeuwen oud is. Een opponente, Dezentjé, voorzitter van de FME, reageerde met te wijzen op het vele nieuwe innovatie gestuurde werk dat ontstaat. Vuil, eentonig en zwaar werk zien we toch graag worden gedaan door kunstmatige, onversaagbare apparaten. Er zijn thans meer dan 100.000 moeilijk vervulbare banen in de techniek als opvolging van dat zwoegwerk.

Robots worden veelal gezien als machines met een mensachtige gestalte. Dat lijkt mij een te beperkte kijk op de dingen. Mensen met zware lasten dagen lopend van A naar B hebben we vervangen door treinen. Auto’s nemen, ook de bijna ouderwetse benzinedrinker, al decennia ons benenwerk over. Een fiets met een motortje erin is ook een robot, die ouderen het trappen helpt verlichten. Het begint in feite al bij een bril en helemaal bij een gehoorapparaat. Kortom ik beschouw de mechanisering als eerste en primitieve fase op weg naar de wereld van robotologie.

Er zijn veel redenen voor deze ontwikkeling wat u er verder ook van vindt. Verlichting van zwaar en vervelend werk, efficiency, geen last van ziekteverzuim, kostenbesparing, onvermoeibaarheid, afschaffing dat de plaats inneemt van ontslag enz. Achter die omslag van mensenwerk naar de inzet van robots schuilt een wet. Het is de natuurwet van ‘least energy.’ In de kosmische wereld kennen we het onbewuste streven binnen processen naar de minst energiekostende transitie.

Het is niet voor niets dat we het moeizame proces van het winnen van delfstoffen, het vervoer en de omzetting in fossiele brandstoffen en elektriciteit gaan vervangen door rechtstreeks zonenergie te benutten. Die tot broeikaseffecten leidende omweg van verbrandingstechnologie is immers door de zon al voor ons uitgevoerd.

Maar als robots of robotachtige apparaten straks nog veel meer gaan vervangen, zoals in het geval van nieuwe organen of ledematen zijn we dan niet bezig de mens wel erg ver te helpen en en passant geheel uit te schakelen of in de omwisseling te doen. Daar begint een boeiende en moeizame discussie. Als robots zich zelf kunnen vermenigvuldigen (procreatie) en zelf hun energie (voedsel) opwekken en tot stofwisseling komen en leervermogen ontwikkelen in welk opzicht verschillen zij dan nog van mensen? Die zijn toch niet te benijden met hun miljarden darmbacteriën. De goede niet te na gesproken. Misschien hebben die geesteskinderen van de mens, want dat zijn robots dan, wel een hoge milieuvriendelijke duurzaamheid.

Interessante artikelen

Een tocht van zes etappes door de menselijke evolutie toont de weg door de eeuwen en werpt een licht op een mogelijke toekomst over de menselijke gerichtheid op energiezuinigheid.  (zie ook het schema


NRC-coryfee Hofland schrijft op 9 januari in het HRC-Handelsblad: “In 2014 hebben de gevaren die ons bedreigen scherper contouren gekregen en daarmee is nog duidelijker geworden, dat het hier ontbreek