Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

NRC van 29 oktober; twee artikelen. <7 miljard aardbewoners, nu op weg naar de 8> en . Ogenschijnlijk hebben deze onderwerpen niets met elkaar te maken. Er is echter wel degelijk een raakvlak. Verder hoe communiceren we erover? En wie zit aan het strategische stuur? Raakt het ons dagelijkse werk?

Anderhave week geleden schreef ik een kort artikel, waarbij ik de berichtgeving over de neutrino-sneller-dan-het licht-meting aangreep om u een bizar rekenbeeld voor te schotelen. Ter herinnering: bij een bevolkingsgroei van 2 % per jaar zouden we na 1300 jaar 100 miljard planeten als de aarde nodig hebben om alle mensen te herbergen. De mens zou zich dan sneller dan het licht over de melkweg moeten verspreiden om die diaspora te realiseren. Je kunt je er nauwelijks iets bij voorstellen. Dichterbij brengt ons de rekensom, dat bij eenzelfde percentage groei over 200 jaar enige honderden miljarden mensen de aarde bewonen. En 2OO jaar overspannen twee moderne vrouwen, die volgens de medische wereld in de komende tijd door alle gezondsheids- en ouderdomsbevorderende ingrepen gemiddeld over de 100 jaar oud zullen worden.

NRC meldde dat vandaag (31 oktober) de aarde zijn 7 miljardste bewoner welkom zou heten. Omdat India het land is met meeste geboortes per jaar wijzen de Verenigde Naties dit symbolisch aan als geboorteland. Maar het kan natuurlijk ook een Fries in Sneek zijn. NRC grijpt op zijn beurt deze annoce aan om nog eens de bevolkingsgroei aan de lezer voor te leggen. De hoofdopmerking is: Het wordt veel, maar de geboortegroei neemt alleen maar af. Let op: minder groei, maar nog steeds groei, al ligt het hier en daar onder en ver boven die 2% die ik in mijn lichtsnelle science fiction verhaaltje als basisgroeipercentage aanhield. Die daling wordt vrijwel in alle beschouwingen over afnemende bevolkingsgroei toegeschreven aan het verschijnsel dat meer welvaart leidt tot lagere kinderaantallen. NRC geeft ook de huidige gebrootecijfers die de VN erop nahoudt. Daarin liggen Noord-Amerika op 2 kinderen per vrouw en Europa op 1,5. Op of onder vervangingswaarde, om het zakelijk te zeggen. Maar Azië met veel meer vrouwen dan het westen zit op 2,3 kind, Midden-en Zuid-Amerika ook op 2,3 en Afrika topt met 4,6 kind per vrouw. Percentages ruim boven de 2%.

De VN-scenario''s komen achtereenvolgerns in 2100 uit op minder dan 6 miljard mensen (krimp dus) bij een lage vruchtbaarheid van 1,6, op ongeveer 10 miljard bij 2,0, op 15,5 miljard bij 2,5 en nog steeds op een verviervoudiging van circa 27 miljard bij voortzetting van de huidige trend. Bij dat hoge scenario zitten we dus halverwege de eeuw in 2050 op rond 11 miljard. Enerzijds constateren de schrijvers dat al die monden gevoed kunnen worden. Niet de hoeveelheid voedsel ontbreekt, maar het geld om eten te kopen. Anderzijds stellen zij dat de cijfers uitwijzen dat we 2,5 aardbol nodig hebben in 2050 om gevoeg voedsel te produceren. Het is dus vooral zaak om in die wereldregio''s met een hoog vruchtbaarheidspercentage de welvaart te doen toenemen. En verder moet er nog een enorme productieverhogende slag worden gemaakt in de landbouw.

Wat moet een gewoon mens nu met deze informatie? Wat wordt er gecommuniceerd? Om te beginnen een zwartgallig scenario van 27 miljard mensen. Vervolgens moet de welvaart in die kindproductieve landen omhoog. De welvaart in het westen moet minstens op peil blijven, anders gaat volgens dezelfde redenering hier het aantal kinderen weer stijgen. De voedselproductie moet drastisch worden opgevoerd, maar lezen we niet dat de zeeën leeggevist raken, dat megastallen en legbatterijen niet kunnen en dat vanwege milieuvervuiling, landbouwareaal en klimaatverandering een fiks aantal dieren dreigt uit te sterven? En minder dieren betekent minder voedsel in de keten en dus minder voedsel voor de overlevende dieren. En meer landbouwgrond voor mensen haalt onherroepelijk ook meer habitat weg voor dieren. Meer welvaart in Azië en Afrika betekent een relatief grotere toenamen van moslims en boedhisten en de christelijke-katholieke wereld (hier gemakshalve even samengevoegd) zal als minderheid uit de bus komen. Atheïsten krijgen het nog lastiger.Tenzij er ook een correlatie is tussen welvaart en geloof. De NRC-schrijvers neigen naar de positieve kant. Zij voeren twee voormalige doemdenkers op, de predikant Thomas Malthus en de bioloog Paul Ehrlich, die eerder de bevolkingsgroei als dreiging zagen en dan vooral door voedseltekorten en ziektes, maar die beide door de realiteit zijn achterhaald, want de technologie bracht een enorme voedselproudctie op gang en de gezondsheid werd er ook niet minder om. Het menselijk vernuft kan dus uitkomst brengen.

In diezelfde NRC ziet Paul Kennedy, hoogleraar geschiedenis en veiligheidsstudies aan Yale, het Westen sneller vervallen. De scherpe lezer zal nu hetzelfde verband kunnen leggen, als ik deed, tussen Kennedy's betoog en het vorige artikel. Deze hoogleraar beweert, dat we een historische waterscheiding naderen of er al in beland zijn: de overgang van de westelijke dominantie in die van onze opvolgers. Hij noemt vier tekenen des tijds als grondende argumenten. 1. De gestage uitholling van de dollar. 2. De uitholling en verlamming van het project Europa (hij duidt op de wankelende EU). 3.De wapenwedloop in Oost- en Zuid-Azië, waarbij vergeleken de Europese legers een soort lokale politie zijn geworden. 4. Het verval van de Verenigde Naties en de Veiligheidsraad. Als we op Kennedy's transitiesignalen de slinkende bevolking van de VS en Europa projecteren en de noodzaak tot meer welvaartsverdeling ten einde de onbeheersbare groei elders in de wereld te temmen, dan is Europa aan het tanen, moet en doet minder aan kinderen en dient zijn welvaart af te staan aan andere regio's. En voor Amerika ziet het beeld er weinig anders uit. In mijn boek De zachte diamant (dit voorjaar uitgekomen) staat een essay getiteld: De weg van Rijken loopt van oost naar west. Hierin betoog ik, dat het westen over zijn top is, maar vanuit een andere historisch verloop. En wat doet Nederland. Dat riskeert een regeringscrisis over de zaak Mauro (hoe triest en beschamend ook) en discussieert over 10 km harder of zachter op nachtelijke wegen.

Een paar zaken vallen op. Om te beginnen vormen al dit soort berichten bijeen het beeld van de botsautoattractie op de kermis, maar dan zonder zichtbare bestuurders. Wie wat en waarom stuurt is onduidelijk en iedereen kan zijn eigen wagentje volgen en toejuichen. Van eenheid in politieke sturing is geen sprake. Wie zou het moeten doen? Een stelselmatige en enigszins richtinggevende informatoestroom ontbreekt. Er is geen leiding en (dus) ook geen strategie. Niemand is probleemeigenaar anders dan de mensheid als totaal. Het geheel der gebeurtenissen en ontwikkelingen heeft het evolutionaire karakter van een omgeving die in zijn geheel machtiger, grilliger en ongrijpbaarder is dan elk van de in die habitat vertoevende dier- of plantensoort en in dit geval dus ook de mens. Van planning en bedoelingen is anders dan op microniveau geen sprake en alles voltrekt zich een superbe kluwen van aanpassingen of teloorgangen. Kortom, er is geen peil op te trekken. En net zoals in de economie, die wel modellen maakt, maar de belangrijkste factor altijd buiten beschouwing laat, namelijk de menselijke grilligheid en drang tot solisme, zijn de scenario's noodgedwongen gebaseerd op een aantal, maar nooit alle mogelijke ontplooiingen en zijn de voorspellingen vermakelijk, meer of minder zinnig in hun extrapolatie van het heden en vooral bruikbaar om later op terug te kijken. Van enige communicatiestrategie is nergens sprake. Raakt het ons dagelijks werk? Ja, zeker. Het gebrek aan langetermijn daadkracht ondergraaft de Europese eenheid, die toch al dun was. De ruimte voor solidariteit neemt af. De groei, die banken en landen weer in zwarte, stabiele cijfers moet krijgen verkast, naar de kinderrijke gebieden en dat moeten we nog als positief zien ook. Het alternatief is een groeimodel ten behoeve van een snelle welvaartstijging voor de Hele wereld en die groei, liefst zonder overdadige en dus negatief uitwerkende consumptie (de aarde lijdt al) moet vooral komen van de toename van de vraag en dus van het aantal mensen en juist dat aantal moet eigenlijk afnemen door die welvaart. Komt daar maar uit. De ultieme paradox. Als scenario''s en voorspellingen dan toch vooral onderhoudend of tijdvullers zijn, hier tot slot een paar van de mijne.

1. We kennen (vooral in het westen) al 12 manieren om vrouwen zwanger te laten worden waar dit van nature niet mogelijk is. Welk scenario volgt de natuur hier in het licht van aanpassing?

2. Minder kinderen, dus bijvoorbeeld een éénkindpolitiek, maar wel meer welvaart. Jongetjes zijn meer waard volgens dit concept dan meisjes, dus is er een mannenoverschot. De homosexualiteit zal fors toenemen en dus daalt het aantal kinderen. het lage scenario komt uit.

3. Vrouwen krijgen een kinderquotum. Mannen worden op 0 gesteld, zodat aan vrouwen de mankeuze is. Er zullen manharems ontstaan. Elke vrouw mag minstens twee mannen hebben.

4. Calorieën, vitaminen en mineralen zullen kunstmatig worden gemaakt en toegediend in neurotransmitters, die naar de hersenen een seintje geven ''lekker biefstukje" of lekker '''biertje".

5. Katholieken worden propagandisten voor contraceptie (anders wint de tegenpartij) en veranderen daarmee 180 graden van mening. Zij geven gehoor aan de Wet van Warner: "Alles verkeert ooit in zijn tegendeel."

6. Euthanasie wordt beloond. Oudjes die er eerder de brui aan geven ontvangen posthuum een bonus, die zij met instemming vooraf moeten besteden aan de onderwijsbeurs van hun enige kleinkind.

7. Het overschot aan Chinese mannen zoekt zich een buitenlandse vrouw, waardoor binnen drie generaties de halve wereld Chinees is, of de wereld half-chinees.

8. Westerse echtparen die bewust kinderloos blijven mogen hun quotum verkopen aan meer procreatieve volkeren.

9. Ruimtereizen zonder retourvlucht worden gratis.

10. IN 2035 overstijgt het wereldstedenareaal in km2 het wereldbosareaal.

11. Er komt een 24-uurs internetkanaal met life science-rubrieken: vrijen zonder voortplanten en koken zonder eten.

 

Interessante artikelen

Gisteren (16 nov) ontspon zich tijdens een bijeenkomst van communicatiedeskundigen een interessant debat, aangezwengeld door de gastvrouw. Het vertrekpunt vormde de vraag: als het zo is, dat er een be