Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Voor communicatoren kan de inaugurele rede van één van ‘s werelds vooraanstaande politici belangrijke studiestof vormen. Voor liefhebbers en leergierigen van retoriek biedt zij mogelijk navolgenswaardige elementen. Maar ook vanuit een bredere oriëntatie op basis van de vraag ‘wat biedt deze rede voor nieuws of toekomstvisie is zij een richtingaanwijzer voor de komende koers van Amerika, vooropgesteld dat Obama slaagt in zijn voornemens.  De kop boven dit artikel bevat bewondering en teleurstelling. Dit klinkt enigszins tegenstrijdig maar is het niet, zo hoop ik u uit te leggen.

Wie geïnteresseerd is in de volledige speechtekst en mijn ontleding kan mij mailen (contactformulier). Ik stuur u dit dan graag op. Het is te lang voor een website-artikel. Ik volsta hier met een verkort betoog.

De Obama-rede is ook interessant vanuit het perspectief van beleid en strategie. Deze rede heeft enerzijds een ceremonieel karakter, maar zij is anderzijds de publiekelijke aftrap voor de komende regeringsjaren en Obama-intenties. Dat is het langetermijnkarakter. Visie en missie komen derhalve aan bod. Beleid en plan van aanpak volgen in de toespraak voor het Congres over enige tijd, waarin het programma van activiteiten door Obama zal worden gepresenteerd. Of hij in die Congresrede ook de strategie ontvouwt?… ik waag het te betwijfelen.

Er liggen ten minste drie leermomenten in deze speech. 1) Volgt Obama het meest logische traject van visie, missie, beleid en plan van aanpak? Mijn mening is van ja. 2) Wat valt er onder visie en missie en wat straks onder beleid? Dat blijkt als we straks die andere toespraak ook hebben. Obama stipt wel beleidspunten aan en enkele concrete voornemens als opwarmer voor het echte stappenplan. 3) Als in de congresrede geen strategie(ën) wordt (en) kenbaar gemaakt, is dit een duidelijk voorbeeld, dat op het hoogste niveau strategie en communicatie elkaar niet verdragen of zelfs uitsluiten. De overkoepelende strategie druipt van zijn speech af: samen. Maar deze is daarmee ook een beleidsuitgangspunt en de centrale aanpak, een superparaplu derhalve. In mijn boek (uitgekomen 10 januari jl.) ‘Communicatie, een allemanszaak tussen strategie en gelegenheidsdenken’ behandel ik dit thema uitvoerig. Commnicatie moet echte strategie met de grootste voorzichtigheid behandelen en misschien wel afwijzen.

Obama’s speech is retorisch en wat betreft overtuiging een smulkluif.  De retoriek is in de gekozen stijl niet heel origineel, maar klassiek en aan de reacties af te meten van publiek en commentatoren toch van een indrukwekkende kracht.Obama hanteert de herhaling als overtuigingsmiddel. Die aanpak van de herhaling van de wii-gedachte doet denken aan het grote, andere Amerikaanse voorbeeld van Marthen :Luther King met zijn fameuze ‘I have a dream-speech.

Obama past zonder dat het stoort, zeker niet in de uitgesproken versie, een soort tekstrefrein toe als een dragende verbinding tussen alle alinea’s. Samen, samenwerking is één van de pijlers waarop zijn beleid en aanpak zal rusten. Dus horen we eerst drie keer: Together, we determined….. Together, we discovered…. Together, we resolved…

En daarna vier keer: For we, the people understand… We, the people, still believe that every citizen…. We, the people still believe , that our obligation….We, the people, still believe that enduring security….   Zo op een rijtje klink het saai, maar het werkt als een mantra of als de recitatieve retoriek in de Koran.

Verder hamert Obama nadrukkelijk op de komaf (creed), op de idealen uit de Onafhankelijksheidsverklaring en de oprichtingsidealen, die tot constitutionele grondtekst uitgroeide. Leven, vrijheid, het nastreven van geluk zijn hier die oprichtingspijlers. Dat Obama geen afstand neemt van  de geboortegenen en deze driehoek als waren ze de drie US-geboden is begrijpelijk, maar de herhaling hier roept de reactie op: Maar, beste president, dat weten we nu toch al wel na 200 jaar? Vanwaar die herinnering? Nog niet gelukt? Hierin schuilt ook een zekere paradoxaliteit , namelijk de vrijheid en dan vooral de individuele vrijheid met een minimum aan overheidsbemoeienis (republikeinen) tegelijk met de collectiviteit van de samenwerking (democraten). De wil tot Onafhankelijkheid is niet alleen een staatswil, maar ook een individuele burgerpositie. We, the people rule en niet –Obama noemt ze letterlijk- koningen of dictators. Dat individualisme en dat recht op vrijheid (zelfbeschikking) vinden we in extreme vorm terug in de houding van de Rifle Association en haar aanhangers, maar weer niet ten opzichte van andersdenkenden of –geaarden.

Visie blijkt uit zinnen als; Today we continue a never-ending journey, to bridge the meaning of those words with the realities of our time. .En:  No single person can train all the math and science teachers we'll need to equip our children for the future, or build the roads and networks and research labs that will bring new jobs and businesses to our shores. Now, more than ever, we must do these things together, as one nation, and one people. Nog een derde voorbeeld;: We, the people, still believe that our obligations as Americans are not just to ourselves, but to all posterity.

Deze zinnen beogen vooruit te kijken, maar ze zijn niet echt visionair in die zin, dat u ze voor het eerst hoort en door de inhoud wordt verrast. Maar oordeelt u zelf.

Missie blijkt uit zinnen en frases als:

We will respond to the threat of climate change, knowing that the failure to do so would betray our children and future generations.

We will defend our people and uphold our values through strength of arms and rule of law.  We will show the courage to try and resolve our differences with other nations peacefully - not because we are naïve about the dangers we face, but because engagement can more durably lift suspicion and fear. Obama geeft aan zich niet langer te willen begeven in grootscheepse oorlogsoperaties (a la Irak of Pakistan), maar iteraard wel pal te staan voor het leven en de veiligheid van de Amerikaanse burgers.

For we, the people, understand that our country cannot succeed when a shrinking few do very well and a growing many barely make it.  We believe that America's prosperity must rest upon the broad shoulders of a rising middle class.

Ook voor deze missionaire teksten geldt, dat we ze eerder gehoord hebben en ze dus niet origineel zijn. Dat bedoel ik met fossiel. Oude teksten en idealen worden opgegraven. Wilt u dit niet zien als kritiek aub. Obama kan niet anders door de dilemma’s en tegenstellingen die Amerika los van alle oproepen tot eenheid en one nation-houding kent.

Vrijheid en the pursuit of Happiness veronderstellen toch zeker, dat een mens mag leven naar zijn geaardheid. Nu, u weet hoe rechts en gelovig Amerika daar over denkt. Op dit thema is de eenheid ver te zoeken. Vandaar ook dat de media zijn uitspraken over de ‘tolerantie’ dan wel acceptatie van homofilie brengen als opvallend item. Hetzelfde geldt voor zijn aankondiging te willen afzien van grootschalige legerinzet in het buitenland. Obama gaat voor de dialoog, niet voor het machinegeweer. We zullen moeten afwachten of hij dit volhoudt, als internationale tegenstanders hierin ruimte lezen voor expansie van hun ideeën of staatsvormen.

Er zit een fundamentele tegenstelling in de Amerikaanse cultuur en denkwijze, die ook Obama niet oplost. Vrijheid veronderstelt ook de vrijheid je eigen waarden te kiezen, vooropgesteld dat je een ander niet beschadigt of hindert in diens vrijheid en waarden (de gouden regel). Iedereen heeft het recht zijn eigen waarden te kiezen binnen de wet (collectief) en met onbehindering van anderen (individueel). Dus ook de vrijheid waarden te ontlenen aan het geloof en de vrije keuze hiervan. Maar als dit geloof beperkend of strikt gedrag voorschrijft, waar ook anderen aan zouden moeten voldoen, zeker als dit via democratisch tot stand gekomen wetgeving collectief zou gaan gelden, dan is er sprake van tweespalt die in geen 25 ambtsperiodes kunnen worden opgelost. Dan blijft die Grand Canyon tussen vrijheid en religieuze gebondenheid of overtuiging bestaan. Uiteraard geldt dit idem dito voor de situatie in veel andere landen. Charisma zal die kloof niet dichten.

Vandaag kunnen we kennis nemen van een andere belangrijke toespraak, die van de Britse premier Cameron. Ook hij loopt over een smal koord tussen de kloofwanden van pro-Europeanen en anti-Europeanen. Ik doe een gokje. Zou ik Camerons redeschrijver of communicatie-adviseur zijn, dan zou ik als kern aanhouden: Engeland is niet anti-Europa, maar anti-EU. Met een duidelijke eigen verantwoordelijkheid (souvereiniteit) kan Engeland misschien nog wel meer voor Europa betekenen. En het verschil zit dan in de verdeling van de zeggenschap over relevante thema’s.

 

Interessante artikelen

In de twijfel over wel of niet ingrijpen in Syrië zijn de landen, die humanitaire overwegingen hebben om in actie te komen nu de slachtoffers onder de burgerbevolking in aantal toenemen in een eigen v


 

Een jonge vrouw is door haar ex doodgeschoten. Zij deed aangifte. Tot twee keer toe. De politie legde haar roep om hulp op de stapel ‘misschien te behandelen als we eraan toekomen.’ Onmiddellijke a