Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

De jongste theorieën wijzen op de hersengroei bij mensen als resultaat van een seksuele wedstrijd tussen geslachtsgenoten. Maar de vraag is nu of ons denkvermogen niet doorschiet en een betwijfelbaar bijverschijnsel vertoont. Reflerctie is een bijzondere vorm van communicatie.

Wat heeft dit met communicatie te maken? Veel vind ik. Communicatie is het proces van uitwisseling van informatie. Niet alleen bij levende wezens, maar ook binnen de anorganische natuur. Een hoge vorm van communicatie is de intelligente uitwisseling van kennis en argumenten binnen een dialoog, waarbij twee of meer partijen vanuit redelijkheid op elkaar reageren. Een bijzondere vorm hiervan is weer de wetenschap, waarbinnen de reflectie op elkaars standpunten en bevindingen een acceleratie van kennis teweeg brengt. Ik loop eerst de theoretische geschiedenis af. Aanvankelijk zagen wetenschappers het leerproces als motor achter de hersengroei. Mensen leerden en vergaarden kennis, dieren gebruikten hun instincten. Maar nader onderzoek leerde ons, dat dieren ook over deze vermogens beschikken en toch blijft hun hersenvolume constant door de miljoenen jaren evolutie heen. Daar zit dus het echte verschil niet.

Achtereenvolgens verdwenen de groei-veroorzakende opties. De mens als instrumentmaker gaf vergelijkbare dierenvoorbeelden. Bovendien veranderde de productievaardigheid aangaande instrumenten (stokken en stenen bijlen) nauwelijks in miljoenenjaren na de homo erectus. De jager-verzamelaar heeft eveneens animale exempels. Taal als groeifactor verbleekte toen duidelijk werd dat alle mensen een diepliggende, hersenstructuur delen, waarin taalvermogen ligt besloten en dat dieren eveneens over een scala van taalvormen _klankuitwisselingen- beschikken. Ook de noodzaak tot herinnering en dus geheugenvermogen is een eigenschap, waarin dieren mensen evenaren of overstijgen. Waar heb ik al mijn nootjes voor de winter weggestopt? Matt Ridley aan het woord in Sex and the evolution of human nature. “De mens leek niet zozeer een lerende aap, als wel een slimme aap met meer instincten en meer openstaand voor ervaringen.”…”Until the mid 1970s zoologists thought of communication in terms of information transfer: it was of the interest of both the communicator and the recipiënt that the message be clear, honest and informative. But, als Lord Macaulay put it, <<The objects of oratory alone is not thruth, but persuasion>> In 1978, Richard Dawkins and John Krebs pointed out that animals use communication principally to manipulate each other, rather than transfer information.”

 Als we deze tekst ter harte nemen en toepassen op zakelijke en alledaagse intermenselijke communicatie, dan vallen we van de ene herkenning in de andere en zou het boek van Matt Ridley en aanverwante werken van evolutionair biologen basisstof moeten zijn voor communicatiestudenten. De ontwikkeling van hersenen lijkt voorts ook niet zozeer vanuit logische trajecten voort te komen (verstandelijke abstracties), maar vanuit zang, voordracht en muziek, als verleidingspakket, zoals de staart van de mannetjespauw (voor de rest heel onhandig) en het gewei van het reuzenhert, dat soms ook tot persoonlijk gevaar uitgroeit. De hersengroei, zoals in het begin geponeerd, vindt, naar men nu veronderstelt, de grootste stimulans in de seksuele competitie. Hoe behaag ik de ander, opdat deze mij verkiest en mijn genen via paring doet overwinnen. Anders gezegd: de overlevings- en reproductiedrift van de genen heeft in intelligentere hersenen het modernste voortplantingsmiddel ontwikkeld. Tot zover de wetenschap op dit punt. Maar onze hersenen hebben ons veel verder gevoerd dan verleidingskunsten. Is dit een bijproduct of ontstaat er een nieuwe hoofdlijn?

We kunnen allen constateren, dat die intelligentie de mens ook tot een zeer reflectief wezen heeft gemaakt, dat razendsnel reageert op zijn omgeving en deze probeert naar zijn hand te zetten. De mensheid draait de rollen om. Niet wij passen ons aan aan de natuur en weten zo te overleven, maar we willen de natuur domineren, de bedreiging de baas worden, elke natuurlijke vijand uitschakelen, ook de immatieriële. Nu ontstaat er een bijzonder feit. Ons verstand zegt ons, dat de aardse natuur en de kosmische omgeving al helemaal, veel sterker zijn dan wij, tweebenige slimmerds. Zwaartekracht, zonlicht, lichtsnelheid, klimaat en nog veel meer, het zijn even zovele machten en krachten ver boven die van menselijke vermogens uit. Nu zijn we ons bewust van het feit, dat we als mensheid de primair noodzakelijke leefomgeving fiks uittesten en gebruiken. Water vervuilt, CO2 zorgt voor een broeikaseffect, vruchtbare grond erodeert, zeeën raken overbevist en wat vooral angstwekkend wordt, de groei van het aantal mensen is explosief. Naar 10 miljard personen over een halve eeuw en een verdere verdubbeling in de tweede helft. In onze persoonlijke wedloop met parasieten, bacteriën en virussen proberen we aan ziektes te ontsnappen en tegelijk streven we langs allerhande wegen naar een hogere ouderdom. We sleutelen aan onze genetische basis. Mensen zijn in die ontembare opmars een woekering.

Zo bezien er lijken er twee mogelijkheden. We beseffen, dat dit dominante gedrag tot grote problemen kan leiden, omdat we de natuurlijke balans aan het verstoren zijn of al hebben, maar handelen daar niet met verstand naar. De overlevingsdrang van onze genen is zo groot en blind gericht, dat zij het product van inzicht door onze grote hersenen, negeren en zichzelf zo te gronde richten. Hun instrument, het menselijk lichaam en passant mee vernietigend. Genen, zo gezegd, ontsnappen niet aan hun eigen aard. Dit is de zwartkijkende optie. Maar als conform de evolutionaire wetmatigheden het vermogen tot aanpassen de hoogste overlevingskansen biedt, zijn die kennisversnelling en populatiegroei dan geen verschijnselen van een sturende vorm van aanpassing; de tweede mogelijkheid. Ofwel waartoe zetten de genen ons aan ten einde te continueren, gegeven een omgeving die ons dwingt op deze manier te handelen, omdat die genen, via hun instrumentele orgaan de hersenen, weten, dat door de geschiedenis heen soorten en populaties zijn ontstaan en ten onder gegaan, omdat de natuur altijd sterker bleek. Niet langer dus als het aan genen ligt. Maar die genen zijn evengoed op hun beurt een product van het geheel van natuurlijke en kosmische processen. Is dan de kosmos in een overlevingsstrijd met zichzelf gewikkeld? De strijd tegen de uiteindelijke entropie ofwel het verval van elke organisatorisch inzetbare energie. De gedachte gaat ver, maar het is wel een zeer positieve, al moeten we daarvoor op de duur zelfs door zwarte gaten en langs neutronensterren.

Interessante artikelen

Social media het panacee voor alles? Gisteren heb ik voor de Hanze Business School gefungeerd als externe deskundige /examinator in afrondende interviews over hun onderzoekswerk, dat zij in scripties


Wie zich naar behoren gedraagt en zich voegt naar de als democratische rechtstaat afgesproken wetten veroorzaakt voor de totale gemeenschap geen lasten. Wie zich misdraagt kost de gemeenschap geld. Wa


Idee “Medisch Noordland”

(Warnerjuli 2011)

  1. De gegevens en de partijen

De Rijksuniversiteit Groningen heeft twee speerpunten: Healthy Aging en Energie.

Het gebied Eemshaven/Delfzijl komen vier