Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Het is al sinds eind vorige eeuw, dat bij mij de gedachte heeft postgevat, dat communicatie meer en meer ook een bètakarakter zal krijgen. Die gedachte stoelt op twee ontwikkelingen. De een vloeit voort uit een combinatie van praktische voortschrijdingen en de behoefte aan objectief duidende teksten (informatie), de ander komt voort uit kennisontplooiing in de wereld van de exacte wetenschappen zelf. Ik zal beide ontwikkelingen toelichten en in toekomende artikelen voorbeelden geven van de bèta-achtige invloeden of bevindingen.

Als tegenkracht ten opzichte van de chaotisering en onbestuurbare massaliteit van individuele percepties zullen de terreinen en situaties waarop de kwaliteit van informatie door middel van kwantitatieve weging en weergaven groeien. Met die onbestuurbare massaliteit van individuele percepties duid ik op de hedendaagse mogelijkheid om elkaar snel afwisselende nieuwswervelingen te creëren.

Persoonlijke interpretaties en hierop gebaseerde eigen meningen bestaan al zolang er mensen zijn. We kunnen niet eens anders. Dat wil zeggen die spontane informatieverwerking is een wezenskenmerk en ouder dan het kritische, analytische en abstracte denkvermogen. Dit ontwikkelt zich bij kinderen ook pas op een leeftijd tussen circa 14 en 18 jaar, zo weten we sinds kort. Daarvoor gulpt alles betrekkelijk ongewogen naar binnen. In die volgorde van jeugdige hersen- en kennisvorming weerspiegelt zich de historisch-evolutionaire procesgang.

Het delen van die interpretaties en subjectieve meningen wist zich één of twee eeuwen terug nog beperkt tot een kleine actieradius. Die van de familie, de straat, het dorp, maar de rest van de wereld werd niet bereikt en dus ook niet beïnvloed. De roddel- en doorgeef radertjes raakten elkaar nog nauwelijks. De boekdrukkunst bracht de eerste grote aanzet tot verandering, kracht, radio, televisie volgenden. De nieuwe media die we kennen als internet en social media vormen in die reeks een revolutie in distributiesnelheid en reikwijdte. Het is een kleine informatie-big bang. Kleine radertjes zetten andere in beweging of worden zelf in gang gezet. De individuele stem kan binnen de kortste keren wereldwijd worden gehoord en tot vluchtige verzamelingen leiden. In ons vak kennen we de theorie van de two step flow, waarbij opinieleiders een rol speelden, later opgevolgd en aangevuld met agenda setting en de machtige media theorieën. Daartussen kwam de theorie van de actieve publieksbenadering nog op. Geen van die theorieën is geheel verdwenen, maar in zekere zin gaan ze allemaal onder in de cloud van het informatie zoekend gedrag, uses and gratifications, de play theory en de sociale netwerk-theorie. Binnen die cloud golven onbestendige informatieclusters heen en weer als zwermen losgeslagen vogels die in paniek opfladderen. Ik noem het de Changing Wave theorie. Je kunt het ook vergelijken met de moderne beursvloer, waar niet langer mensen maar computers zorgen voor een continue stroom van flitsen, waarbinnen aandelen worden verhandeld en geld zich in de ene hoek verzameld om weinig later alweer van plek en eigenaar te zijn veranderd en ook nog eens in wisselende verhoudingen.

Al in 1974 (!) constateerden twee Britse sociologen`Eldridge en Crombie een proces van opkomst en ondergang van informatie. Zij beschreven het aldus: “De buitenwereld heeft plaatsgemaakt voor een verzameling van klimaten, waarin waarnemers tevens deelnemers zijn en waarin zich een continu proces van creatie, transformatie en annihilatie afspeelt. Bedenk dat hun beschrijving sloeg op het communicatieklimaat van die tijd, de jaren ’70, de pre-internetperiode, de pre-mobieltjes-era

Een bijzonder gevolg van die spuitende informatiegeisers en vulkanen is dat veel mensen de overdaad en de chaos proberen af te wenden met een houding van ‘gooi het maar in min pet’ en zich dus van de weeromstuit nog vaster bijten in hun eigen meningswereldje. Alles bijeen verliest de objectiviteit terrein aan de subjectiviteit en neemt de informatiewaarde af. Als die subjectieve interpretatie dan ook nog eens een golf voorbij ziet komen, die aardig op de eigen mening lijkt, vliegt juist een lichtgewicht mee als een veertje in een ijle wind op kilometers hoogte ver van elke grond. Zie het ISIS-succes, maar ook de onzin hierover, project X in Haren, de halve waarhedencircuits rond beroemdheden, de discussie en beschuldigingen dan wel ontkenningen en de complottheorieën rond de oorzaak van de ramp met de MH17-vlucht.

 

Kwantificering moet de kwaliteit van informatie opvijzelen

Werkelijke informatie, realistisch door kritische beschouwing aangescherpte kennis zal hiertegenover steeds meer op harde gegevens moeten gaan berusten. De frivole kwaliteit zal in die informatiesector plaatsmaken voor kwantitatieve staving. En zie daar de toename van cijfermatige bewijsvoering, van statistieken en analyses op basis van concrete feiten en weegbare volumina. Deze kwantificering doet professionele communicatie opschuiven in bètarichting. We zien het in een simpele vorm al terug in de roep om meer accountability.

Over de invloeden direct vanuit de exacte wetenschappen zelf ben ik vooralsnog kort. Zoals gezegd kom ik hierop terug. Een paar citaten ter inleiding.

Packard van Princeton stelt het navolgende. “Overleving heeft te maken met het verzamelen van informatie over de omgeving en het daar op de juiste manier op reageren. Bacteriën doen dit door reactie op de aan- of afwezigheid van bepaalde scheikundige stoffen en door zich te verplaatsen. Ook bomen communiceren op een scheikundige manier. Informatieverwerking is een fundamentele eigenschap van complexe, adaptieve systemen.”

Frank Tipler, hoogleraar mathematische natuurkunde, gaat in ‘De fysica van de onsterfelijkheid’ nog een stap verder. Hij schrijft in dit boek als zijn mening: “Een levend wezen is een entiteit die informatie opslaat, welke door middel van natuurlijke selectie bewaard blijft. Leven is een vorm van informatieverwerking. Ook auto’s leven.”

Als informatie ten grondslag ligt aan leven, maar ook aan de anorganische natuur is de uitwisseling van informatie een kosmisch proces van de hoogste orde. Als we dat informatie-uitwisselingsproces bestempelen als communicatie, wat kunnen we hieruit dan leren voor het begrijpen en benutten en verbeteren van de menselijke communicatievormen? Als kwantumfysische processen niet alleen in de natuur daarbuiten worden aangetroffen, maar ook in de werking van ons brein ontmoeten we een onmiskenbare toetreding van de exacte wetenschappen in ons communicatievak.

Wie niet wil wachten op mijn geschrijf verwijs ik naar mijn boek ‘Verbonden Ietsigheid’, communicatie vanuit natuurkundig perspectief’, waarin ik een prille poging doe dit onderwerp te introduceren. Het is nog verkrijgbaar en zoniet mail mij dan op Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Interessante artikelen

Het is mijn mening, dat de neurowetenschappen en de genetica deze eeuw de toon zullen zetten. Anders gezegd: de vraag 'hoe genen en hersenen werken' komt niet van de agenda. We willen nu wel eens prec


Met het CPB-doorrekeningsrappport betreffende de voorstellen van politieke partijen heeft de discussie over programma’s en doelen pas echt zee gekozen. Wanneer we alle voorstellen op een bepaald onder


De wereld kent grootschalige problemen als daar zijn honger, oorlogen, epidemische ziektes, armoede, ongeletterdheid, gebrek aan vrijheid en scholing. Deze rampzalige situaties bestaan al sinds de ove