Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

NRC-coryfee Hofland schrijft op 9 januari in het HRC-Handelsblad: “In 2014 hebben de gevaren die ons bedreigen scherper contouren gekregen en daarmee is nog duidelijker geworden, dat het hier ontbreekt aan een oplossing. Hofland somt een reeks van vraagstukken op. Egypte, Iran, Israel-Palestina, de Krim-annexatie. De EU zit in het dal van een economische crisis en Amerika ziet de tegenstellingen tussen rassen verscherpen. De oorlogen in het Midden-Oosten doen de stromen van vluchtelingen groeien. Het westen lijkt stuurloos geworden.

Hofland vraagt zich af of de populistische partijen toch gelijk hebben? Moeten ten slotte al Moslims dit hele werelddeel uit? Hij noemt de toestand in het westen zorgwekkend.

Zijn voornaamste vaststelling richting oplossing is het gebrek aan leiderschap. Maar wat markant leiderschap zou moeten doen als oplossing, vermeldt hij niet.

Bas Heijne laat weten, dat hij twee uur na de aanslag naar het gebouw van Charlie Hebdo liep. Hij ontwaarde een opvallende rust. Bij militairen, bij politie, bij mensen op de straat. “Er was iets ontzagwekkends gebeurd, maar niemand leek het, had er al woorden voor”, schrijft hij. Die woorden kwamen snel daarna los. Troostende, indringende, scherpe, woedende en ook heel veel tekeningen. “Maar”, zo gaat hij verder, “gaandeweg raakte ik verzadigd van al die woorden en moest ik steeds meer denken aan die stilte op de Boulevard Richard Lenoir. De slachtoffers waren toen nog geen abstracties, maar mensen van vlees en bloed “vermoord door mannen met een hoofd vol onzin in een metropool waarin de meeste mensen langs elkaar heen leven.”

“Wat de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo betekent, en het geweld dat erop volgde en vermoedelijk nog zal volgen, wordt achteraf bepaald door politiek, de media, de samenleving.” Heijne registreert, probeert het een plaats te geven bij zichzelf, maar concludeert niet en geeft ons niet zijn oplossing, als hij die al heeft.

 

Simone Saarloos stelt ook woorden voorop. De titel van haar column op 9 januari luidt: ‘Mijn pen moet nu een zwaard zijn.’ Als, zo schetst zij ons, in het nieuws nieuwe informatie wegvalt, worden er verschillende mensen aan het woord gelaten, maar haar optelling hiervan is, dat niets + niets + niets + niets nog altijd niets maakt. Aan het slot schrijft zij: “ Ik word misselijk van de vele woorden, de mijne meegeteld. De beelden. Terwijl de die woorden en beelden onze wapens waren. De punt van een pen of potlood reikt precies tot mijn huig.”

 

Hofland beschrijft de wereldsituatie en een wankelend en zoekend westen. Heijne en Saarloos verdrinken in de vele woorden, die hun gemoed niet revitaliseren. Hun columns zijn beschaafd, getuigen van het willen tellen tot tien en misschien wel honderd, van een letterlijke denkpas op de plaats. Ik las veel meer analyses en commentaren. Antwoorden op de vraag welke aanpak deze terreur de kop in zou kunnen of moeten drukken las ik niet. Absolute veiligheid bestaat niet. Als er woorden werden gewijd aan een aanpak, was het de vrees dat de felle antireacties uit zekere partijen of bepaalde groeperingen terrein en aanhang zouden winnen. Die mogelijke woorden of reacties kregen dan zeer voor de hand liggend alvast het etiket populistisch, onderbuik gevoelens of rechts(extreem) opgeplakt.

Geen woorden maar daden is in dit verband een pijnlijk gezegde. Toegepast op de aanslag hebben we van islamitische kant de daden –niet voor het eerst – kunnen waarnemen. Toegepast op onze kant van de gebeurtenis bestaat de daad in eerste instantie uit woorden. Daar hopen we althans op, zo klinkt uit al die toespraken en gezangen. De vraag is dus: zijn er woorden die misdaden kunnen stoppen? Een breinsplijtende vraag, want die terreurdaden vinden nu juist in woorden hun voornaamste oorzaak en bron. En in voorbeelden van de profeet zelf. Vanuit twee invalshoeken bezien lijkt het woord niet het juiste antwoord. Dat moet voor wie de vrijheid van pers en meningsuiting aanhangt een uiterst pijnlijke constatering zijn.

Interessante artikelen

De vluchtelingenstroom neemt onhoudbare proporties aan. Het gaat alleen al in dit najaar om enige honderdduizenden. De winter zal de aantallen doen afnemen, maar volgend jaar worden hogere cijfers ver


Waarom zijn mensen verslaafd aan nieuws? Of tenminste nieuwsgierig dan wel geïnteresseerd? Mijn overweging is, dat het nieuwe beweging betekent. Het belooft: meer dan ik kende, meer dan ik wist. Er is