Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Het woord superieur kan in een milde vorm en in een verwerpelijke betekenis worden gebruikt. Een meerdere kan als een superieur worden aangeduid. Het gaat dan om een bovengestelde zoals een chef dit kan zijn ten opzichte van aan hem of haar rapporterende medewerkers. Je superieur achten is de abjecte toepassing. Superioriteit dient een persoon te worden toegekend door de ander. Zelf acht ik de huisarts met medische kennis en de automonteur die motoren snapt superieur aan mijzelf. Zo beschouwd kom ik heel wat superieuren tegen. Hun kennis of vaardigheid overstijgt de mijne. Soms is het zoeken, maar vrijwel iedereen is wel ergens superieur in. In de dagelijkse gang van zaken wordt niet snel gesproken van superioriteit, omdat het woord die negatieve connotatie kent. We hebben er een hekel aan als iemand zich superieur waant zonder dat er van duidelijke, meerwaardige eigenschappen of prestaties sprake is. En zou het wel zo zijn dan kriebelt het nog.

Hoe zit dat met landen of liever gezegd volkeren? De Grieken achtten zich indertijd superieur aan de hoi barbaroi, de buitenlandse woestelingen met grove baarden. De Romeinen vonden zichzelf van een betere klasse dan de volkeren in hun imperium rond de Middellandse Zee en West-Europa. De nazi’s waren de mening toegedaan dat zij ook van een ‘hogere’ orde waren dan andere volkse groeperingen. Het werd deze arrogante volkeren, onderkoeld gezegd, niet in dank afgenomen. Verzet en strijd waren niet aflatend. Als je niet voortdurend op de vuist wil met een ander volk ken jezelf dan geen superioriteit toe.

De gespannen verhouding tussen Israël en menig Arabisch of Semitisch volk kan volgens mij goeddeels worden verklaard door het feit, dat orthodoxe Joden zich het uitverkoren volk wanen op grond van door hun toenmalige tijdgenoten zelf geschreven teksten. Wanen is eigenlijk nog te zwak uitgedrukt. Zij hebben zich verklaard of uitgeroepen tot superieur en dat nota bene in de ogen en onder de hoede van een godheid, die ook andere volkeren vereren en dienen, zij het met eigen rituele en godsdienstige uitingsvormen. Dat zet kwaad bloed. Die houding wordt duur betaald

Met Amerika casu quo de Amerikanen is het niet veel anders. Het land heet het rijkste en militair machtigste te zijn, beroept zich hier ook op en ontleent er (niet-justitiële) rechten aan. Die  verliefdheid op top-zijn vinden we ook terug in hun cultuur om voortdurend te schermen met rankings. De niet bestaande functie van ’s werelds politieagent is een uiting van die dominantie, die mede gebaseerd is op de claim de betere te zijn. Hoewel er situaties zijn, waarin andere landen het Amerikaanse optreden billijken of zelfs toejuichen - en die gebeurtenissen zijn er ontegenzeglijk -, ontmoeten de Amerikanen in toenemende mate gewelddadig verzet bij volkeren in wier ogen achter die houding van overwicht superioriteitsgevoelens schuil gaan. Het kan toch niet verwonderen, dat wie voortdurend uitroept ‘I’m the greatest’, erop kan wachten dat hij wordt uitgedaagd.

Het kan zijn, dat superioriteit voortvloeit uit het evolutionaire pakket van aanpassingsmiddelen en overlevingstactieken. We leven eenmaal niet bepaald in een wereld, waarin de deemoedigen bij het welvaartsloket vooraan staan. Predikers van diverse herkomst willen anders doen geloven, maar zij zijn wel zo eerlijk om aan te geven dat de bonus op die houding pas in het hiernamaals ligt.

Ik zou antropologen en biologen hierover hun kennis wel eens horen of zien uiten. Is er naast het recht van de sterkste (ik bedoel nadrukkelijk niet de meest aangepaste) zoiets als het recht van de superieur, mede waardoor natuurlijke selectie plaatsvindt?

 

Bovendanigheid en onderdanigheid dienen te worden vermeden. In het midden ligt een universele houding van gelijkheid. Iedereen is zowel meerwaardig als minderwaardig in enig opzicht. Het gaat dan om de het utilitaire nut van eigenschappen, niet om een morele hiërarchie. Laat staan om een verticale ladder van bestaansrechten. Iedereen die iets beter kan of weet, hou ik graag te vriend en in mijn nabijheid. Aan mij de taak te zorgen dat ik voor hen een beterschap ontwikkel die zij van hun kant in mij waarderen. Dus als het zo is dat men in Bangladesh de Nederlanders superieur acht als het om waterhuishouding en zeeweringen gaat, dan moeten we onze kennis en diensten ten toon spreiden en mits verzocht nuttig aanwenden en te gelde maken, maar niet ongevraagd met onze baggervloot alvast uitvaren en hun kusten overnemen. Dat is voor mij het verschil tussen public relations en propaganda, tussen superioriteit en zichtbaar doch drukloos vertoon van kwaliteit.

Interessante artikelen

Elke dreiging van wie dan ook waar ter wereld, die leidt tot een militaire escalatie moet te allen tijde worden vermeden. Zo zouden we het willen, maar zo gaat het maar al te vaak niet. Bij de huidige