Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Stel, u heeft een visnet met hele grote mazen van meer dan een vierkante meter. Een flinke haai kan daar doorheen. U wilt dit niet en besluit meer knopen en daardoor meer mazen in het net aan te brengen, die een stuk kleiner zijn. Omdat er nog wat ongerief doorheen zwemt, maakt u vervolgens een nog fijnmaziger net. Alleen sardientjes of vergelijkbaar kleine vissen kunnen het net nog passeren.

Dit is een metafoor voor wat wij in onze maatschappij doen met regelgeving en toezicht. Het leidt voor mij tot dit gezegde, dat ik in vergaderingen waarin men tot in het pietluttige zaken wil regelen nog wel eens gebruik: hoe meer knopen, des te meer mazen. Dus hoe meer regels, des te meer overschrijdingen. Wat we namelijk doen is na het tegenhouden van haaien en roofvissen van een wat kleiner kaliber gaan letten op de sardientjes. Fout. Daar ging het in aanleg toch niet om. neem organisaties, vooral de grotere: die hebben als iedereen de wetten en regels in acht te nemen, hebben een statuut, een gedragscode, misschien een speciale eed, eigen regels, een interne en een externe accountant en een raad van toezicht, dat alles nog los van de internationale regelgeving of sectorafspraken.

 

Ik werd aan deze metafoor herinnerd door een column van Maarten Schinkel in NRC-weekend. Zijn onderwerp handelt over vertouwen dat beter is dan controle. Hij haalt de Rabo aan die liet weten dat in de laatste 40 jaar de hoeveelheid advocaten is verzevenvoudigd. Verder schrijft hij: in de financiële sector explodeerde het aantal toezichthouders. In 2008 werkten er bij Autoriteit Financiële Markten (AFM) 434 mensen, in 2104 waren dit er 560, een toename van 29 procent. De Nederlandse Bank: 13 procent meer werknemers- alleen al in 2013 kwamen er 54 toezichthouders bij. En die gremia bestaan bij gratie van het kijken of er geen regels worden overtreden.

Vaak is het verweer, dat processen veel ingewikkelder zijn geworden. Maar een deel van die complexificatie schuilt in meer regelgeving om meer doorglipperij te voorkomen. Geen wonder dat Nederland zijn dienstensector harder ziet groeien dan zijn productiesector. Neem van mij aan, daar kunnen we op den duur de economie van laten draaien.

Regelgeving werkt verstikkend, kostenverhogend en haalt voor een deel het werkplezier weg. Daarbij is het ontmoedigend om te constateren dat de grote haaien er niet minder op zijn geworden en soms het totale regel- en wetstelsel omzeilen. Als het dweilen is met de kraan open, moet je de kraan aanpakken of bij de bron beginnen. Mensen moeten hun eigen toezichthouder worden. Dat heet zelf verantwoordelijkheid nemen en fatsoenlijk handelen. Je moet mensen kunnen vertrouwen (Schinkel pleidooi), omdat zij zijn opgegroeid en opgeleid in het besef van de grote waarde van ethisch gedrag. Als we de haaien uiteindelijk niet tegenhouden, voelen de sardientjes zich immers nooit schuldig. Ten opzichte van hen die de hele maatschappij in de zeik zetten, mogen zij toch wel een keertje wildplassen. Verder netverdichting verwordt uiteindelijk tot vrijheid benemende muren, waar nog geen neutrino doorheen kan. We moeten bouwen aan een onzichtbare muur, niet aan de buitenkant maar in onszelf: de muur van rationele moraliteit. In alle vrijheid doen we sommige zaken gewoonweg niet, omdat we geleerd hebben dat dit onsportief is. We zijn onze eigen toezichthouder. Vertrouwen begint bij jezelf.

Interessante artikelen

Onder de uitdrukkelijke voorwaarde van 'als we de krant (Telegraaf, 17/2) moeten geloven', moeten we aannemen, dat de helft van de PvdA-Tweede Kamerfractie vindt, dat partijaanvoerder Cohen geen leidi


Het is augustus. De zwarte Piet discussie is weer terug. Je valt bijkans van je stoel. Wat nu weer? De VN is ook weer terug. Daarom. Een commissie was in ons land om de nodige punten door te nemen en