Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Twee rechtszaken in Nederland hebben nu als onderwerp de vraag of de beklaagde bij zijn volle verstand was tijdens daden als neuroloog of chantage van Linda de Mol. De rechter zit nu voor de onmogelijke taak vast te stellen of de hersenen van de dader niet op een of andere manier beschadigd of verstoord waren tijdens hun activiteiten. Deskundigen spreken elkaar tegen. Niet over het feit, dat er een storing een rol kon spelen, maar over de vraag hoe je dit zonder twijfel vast kunt stellen, laat staan de mate waarin. Arme rechter.

Eén advocaat zei voor televisie, dat zijn cliënt niet verantwoordelijk kan worden gehouden, want deze had de daad niet gedaan, maar zijn hersenen (en die waren gestoord). Mijn reactie is dan, dat zijn hersenen dan schuldig zijn, want je kunt moeilijk zijn knieschijven verantwoordelijk stellen. Dus de man hoeft de gevangenis niet in, maar zijn hersenen wel. Zo zal het wel niet gaan. In tegenstelling tot Dick Swaab acht deze advocaat zich competent te verklaren dat iemand wel iemand is, maar dat een mens niet altijd de baas is over zijn eigen hersenen. (overigens welke persoonlijkheid heeft die advocaat dan ingehuurd als dit de beklaagde zelf was?). Nee, maar de hersenen zijn wel altijd de baas over het lijf, tenzij de fysieke onderdelen zijn verstoord door een ongeval of een uitval van voor functionering benodigde stoffen. Dit is op een vreemde manier Descartes revisited. Deze filosoof zei dat een mens een duidelijke tweeheid was, namelijk een fysieke tegenwoordigheid en een brein-persoonlijkheid. Latere filosofen en hersendeskundigen kwamen tot de overtuiging dat lichaam en brein een zeer verbonden systeem vormen waarbij het geheel kan worden aangeduid als persoon met bijbehorende persoonlijkheid. Exit Descartes op dit punt.

Deze advocaat zegt nu dat de hersenen een lichaam iets kunnen laten doen, wat het lichaam niet kan tegengaan, maar het brein ook niet, want dat opereert verstoort, maar stuurt evenzogoed aan. Dat wil zeggen zonder de normale afweging van daad versus effect. Dus het brein komt tot een handeling die de persoon in ‘normale’ staat niet zou doen of willen en dan is die afwezige persoon niet de dader maar wel zijn hersenen. Knars, knars. De vraag is dan natuurlijk: maar wie heeft het dan gedaan?, beste rechter. In feite is de eerste conclusie; een andere persoonlijkheid. Deze meneer was zichzelf niet op het moment van de daad Dan moet hij een ander zijn geweest, maar dat wordt lastig, want het waren zijn lijf en zijn hersenen. Een eerste benadering kan zijn: gestoord of niet, jij bent de enige representant van je hersenen. We kunnen er niemand anders op aankijken, tenzij die ander jouw wil en handelingsvermogen heeft overgenomen. De tweede benadering is: iemand is altijd zichzelf, maar is niet altijd geheel zichzelf.

Een glijdende schaal ontrolt zich. Als iemand teveel gedronken heeft, is hij ook niet meer helemaal zichzelf. De alcohol neemt zijn beheersing over. Of de drugs of dergelijke. Dus geen celstraf maar behandeling. Maar iemand die in woede tot een agressieve wandaad komt, is door de verhoging van verstorende hormonen of andere stofwisselingsinvloeden ook zichzelf niet en aan de oorzaak van zijn agressie is hij ook niet altijd zelf schuldig. Iemand ontsteekt in flagrante woede omdat zijn kind is gedood of zo. Kortom elke afwijking van het normale (wat is de norm dan?) is een afwijking van de normale hersenwerking en biedt in beginsel een mate van verontschuldiging voor de wandaad. Als we dan bedenken dat sommige mensen ook nog zoiets veronderstellen als een ziel of een geest (die ons lichaam verlaten na de dood zonder dat we er zelf bij zijn of er vanaf weten en de familie merkt er ook niets van), dan ontstaat er een situatie, waarbij niemand meer 100 procent schuldig is, omdat er altijd wel door iets een verstorende invloed wordt uitgeoefend op de normale geestelijke balans. Tekst bij leve: ik had zielepijn. Of mijn geest nam bezit van mijn hersenen.

 

Er staat ons nog een wereld van verrassingen en dilemma’s te wachten als we dieper en dieper in onze hersenen duiken. Gegeven het ontelbare aantal oorzaken van buitenaf is een mens eerder een instrument van zijn omgeving (van andere mensen en materie) dan een eigenstandige persoonlijkheid en evenwichtig handelingsmechanisme. Maar dat geldt ook voor de opmerkingen en hersengedachten van die advocaat of de rechter. Zo wordt de wereld een juridische strijd of een politieke strijd van alle oorzaken tegen alle oorzaken. Daar komt een derde cluster van oorzaken niet meer uit. Kortom; de rechtspraak en vele andere gebeurtenissen worden de representatie van de nanowereld. Zie hier een gevolg van de technologisering en de atomisering en nano-dynamica, waardoor diepgraverij en wetenschap leiden tot het moment dat we niets meer zeker weten, hetgeen wel een gek effect is van onze zoektocht naar kennis. En de taal? Zij is geduldig en buigzaam als altijd. Want er kan altijd een twijfelzaaiende vraag worden gesteld? Van sommige oorzaken, zoals die vraag kunnen we zeker zijn, beetje gek of niet.

Het wordt nog complexer als we de nieuwe denklijnen over memen volgen. Ik kom daar in een later artikel op terug.

Interessante artikelen

De wereld behalve Duitsland valt in het openbaar over Dijsselbloem heen. Hij had de Cyprus-aanpak geen nieuw beleid mogen noemen. Geen indicatie mogen geven die in de media is vertaald als blauwdruk e


Ter verdediging van de gewelddadige jongelui, die in Eindhoven een andere jongeman tegen de grond sloegen en zeer gericht natrapten, was er prompt een advocaat die vraagtekens zette bij de verspreidin