Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

In ons vakgebied communicatie klinkt de laatste paar jaar sterk op dat luisteren belangrijk is. Ik verwonder mij hierover. Dat was toch altijd al het geval als het ging om elkaar goed te verstaan Ik heb althans nooit ergens gelezen, dat we luisteren wel af konden schaffen. Ik houd het erop, dat we in algemene zin tot de conclusie kwamen dat andere belangen en ontwikkelingen in de maatschappij ertoe geleid hebben, dat luisteren zakte op de lijst van primaire communicatieacties. De vragen zijn dan ‘waardoor geschiedde dit?, accepteren we die gestegen andere communicatie-acties? En zo niet ‘wat kunnen we doen om die luisterhouding weer te verbeteren? Het gaat om een renaissance van een aloud gegeven: goed luisteren.

Ik opper enige mogelijkheden. Heeft de groei van mondigheid ertoe geleid, dat iedereen nu denkt, dat hij of zij over alles een mening kan en mag hebben en deze ook uiten, ook al heeft de persoon in kwestie de ballen verstand van het onderwerp? Dus, ik hoef niet te luisteren, ik weet het al. Mocht dit de werkelijkheid weergeven, dan heeft mondigheid een zeer nadelige keerzijde.

Is het de gretige appetijt van individualisme? Stellen we ons ikkie meer en meer boven het zijn van een sociale gemeenschap? Met andere woorden zijn we de gemeenschapszin aan het ondergraven? En zo ja, welke maatschappelijke ontwikkelingen rechtvaardigen dit? Ik eerst en dan de ander. Dat duidt op a-sociale trekken.

Een tweede houding die wordt aangeprezen in ons vak is dat we ons in het proces van contact in het verlengde van luisteren vooral ook moeten verplaatsen in de wereld of positie van die ander. Empathie wekt sympathie. Prima als het wederzijds is. Zo niet gaat het advies gelijk al rafelen. Maar goed ik luister met empathie:: Wat beweegt mijn collega of opponent of halsafsnijder? Er zijn helaas nogal wat gradaties van anderen als het om hun mening en houding gaat.

Leggen we de extremistische gedragingen even terzijde, dan gaat het om: wat beweegt mijn bankklant om weg te lopen, mijn partijlid om niet meer op mijn partij te stemmen, de Grieken om nee of ja te stemmen?

Ik laat mij voortdurend door die ander informeren door te luisteren, te lezen en wanneer mogelijk door met deze te discussiëren. Mijn probleem is telkens, dat ik de taal van die ander wil spreken. Mooi uitgangspunt toch? Dus als het er echt om gaat, vraag ik, spreek jij conform de logica, de argumentatieleer, het rationalisme, het geloof, de wetenschap of slechts geheel en al via de eigen subjectiviteit? U wilt niet geloven hoeveel mensen het gesprek dan gelijk afbreken. De spreektaal klopt doorgaans wel (Nederlands) maar de denktaal zijn twee parallellijnen die elkaar nooit kruisen. Dus is mijn tactiek doorgaan en niet zo starten, maar verderop in het gesprek deze vragen introduceren.

Dat begint al met een reactie mijnerzijds: “ik vraag nog niet wat u er van vindt, mag ik eerst vragen wat u ervan weet?’ Oké, u weet er niet zoveel van. Uw ervaring is beperkt, zo geeft u aan, maar wat is dan uw mening en waarop is deze dan gestoeld?”

Als we dan verder spreken, voert de ander logische argumenten aan, althans in zijn ogen logische argumenten van de aard ‘want het is toch immers zo….of ‘de meeste mensen zijn het met mij eens…”

Als ik dan één voor één die argumenten, lees de poten onder het relaas, wegzaag, krijg ik vaak te horen: “ja, als je toch niets gelooft van wat ik aandraag of vind, stop ik met dit gesprek.” Heb ikzelf wel eens mijn mening en argumenten zien sneuvelen? Zeker menigmaal, vooral door te lezen, waarbij een deskundige mijn zienswijze aan gort schreef. Als echter in een gesprek die ander de conversatie afbreekt, denk ik:

"Hallo, die ander moet zich toch ook in mij inleven?  En denken, als ik, wat ik zelf niet doorheb, logische argumenten opvoer of mijn mening stoel op verkeerde uitgangspunten, dan moet ik het aanvaarden, als blijkt, dat die ander betere argumenten of meer kennis heeft.” Maar dat is zelden of nooit de conclusie. Mensen verdedigen hun eigen kasteel, ook al is dit een intellectuele ruïne van hier tot de beeldenstorm, het maoïsme of de holocaust.

 

Dus begin ik ook nog wel eens een gesprek, waarvan vaststaat dat het er om gaat spannen (bijvoorbeeld; wat vindt je van de Griekse affaire?) met de open vraag; wat is er voor nodig om jou te overtuigen. Met andere woorden: jij mag de taal die we spreken kiezen. Soms is het antwoord: “Overtuigen! Ik wil helemaal niet worden overtuigd. Ik heb gewoon mijn mening.” Zo’n persoon kan voor mij gelijk de glijbaan af. Als of ik van de persoon iets steel of deze met geweld bedreig.

 

In een ander verdiepen? Wat ik verwacht is dat de Grieken zich ook in de EU-gevoelens verdiepen, die erop neerkomen dat de EU-burgers hun geld terug willen. Nota bene iets dat elke Griek ook verwacht van elke andere Griek aan wie hij iets heeft geleend. Het is alsof de Grieken denken dat het geld van de banken komt. Ik begrijp dan ook niet dat de EU-politici niet telkens duideijk maken, dat het geld van de Europese burgers komt en niet van een of andere anonieme bank.

 

Dit alles,  alleen maar om aan te geven, dat elke keer als ik mij grondig in een ander verdiep, deze zich aangevallen voelt en binnen de kortste keren de deur dicht gooit. Je in een ander verdiepen wordt gezien als aanval, niet als  goed bedoelde, mentaal altruïstische opstelling. Inderdaad toegegeven, het is zinvol om je in die ander te verdiepen, maar alleen om daarna zelf beter te kunnen kiezen wat in gegeven omstandigheden het beste is om te doen, als de houding van die ander duidelijk is. Of je dan goed of slecht handelt, is totaal een kwestie van de eigen moraal of wel gebaseerd op het gesprek met jezelf, waarop je je totaal inleeft op je eigen aard, ervaring en sociaal gevoel in de wetenschap dat die ander vaak ook vooral introvert denkt of waar denken afwezig is, introvert reageert. En derhalve vrijwel onbereikbaar is.

Interessante artikelen

De zin van het leven behelst een filosofische en tevens praktische vraag. Die vraag duiden we aan als een existentiële vraag: waarom zijn er er?

Leg je zin uit als het hebben of stellen van een doel,


Vluchtelingendebat zit in de verdediging

 

Voor alles: mensen als slachtoffers van oorlogsellende moeten worden geholpen. Hier en daar. Eerst over hier. We maken terugtrekkende bewegingen. Opvangen