Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Van de week was ik aanwezig bij een lezing van Nobelprijswinnaar Ben Feringa in de Oosterpoort. Een bijkans uitverkochte zaal voor Studium Generale. En dat voor een onderwerp als nanomotoren. Ik begreep Feringa. Hij sprak helder en concreet zonder jargon behalve waar dit onvermijdelijk was. Bij dit primaire begrip hield het op, want tegelijk gaf hij uitleg over een wereld die een mens zich niet kan voorstellen. Het is immers te klein om te kunnen zien. Die nanowereld is bovendien ook niet te overzien in zijn uitkomsten. Feringa verwoordde het zo:’De toekomst kunnen we niet voorspellen, maar we kunnen de toekomst wel uitvinden.’

Veranderingen die je je niet kunt voorstellen

De strekking van deze woorden is dat een deel van die ongewisse toekomst een product van onszelf zal zijn. Meer dan ooit drong het tot mij door dat die futuristische wereld minstens net zoveel verschilt van de mijne nu als mijn en uw wereld anders is dan die van onze grootouders. Waarschijnlijk is dat verschil nog een aantal malen groter, want dat een eerste Ford zou kunnen uitgroeien tot een snellere en technisch hoogstaander auto konden opa en ik ons nog wel indenken. Ook dat de eerste vliegtuigen aan snelheid en grootte zoouden winnen. Sneller, groter, dat zijn ontwikkelingen die het voorstelingsvermogen niet te boven gaan, maar kleiner en vooral onzichtbaarder overschrijdt zelfs de innerlijke grenzen van de zintuigen. Nanomotortjes die nog uit te vinden bestrijdingsmiddelen via de bloedbanen afsturen op ziektekiemen en die met behulp van licht hun taak perfect op de juiste plek uitvoeren klinkt al als een vertelling die zelf meer concreet is dan de wat zij beschrijft.

Nanomachinetjes

Er is net een ster ontdekt of liever de omvang van dit hemellichaam, 1500 keer groter dan onze zon. Tussen de wereld van Feringa en die onmetelijk grote heelalonderdelen zitten wij bij wijze van positionering als mesogroot tussen macro en micro. Alleen dat woord micro komt in termen van omvang nog niet in de buurt van nano, omdat het hier om verkleiningen van een factor miljard gaat als we met micro een millimeter aangeven. En dan te bedenken dat ons lichaam volzit met nanomachinetjes en onze hersenen kwantumfysische verschijnselen vertonen. Hierbij moet ik beseffen, dat die nanomachinetjes volstrekt hun eigen gang gaan en precies doen wat ze moeten doen om ons lichaam een levend en gezond lijf te laten zijn. Mogelijk aangestuurd door die kwantumprocessen in onze hersenen, waarover ikzelf ook al niets heb in te brengen, behoudens dat in enig opzicht die hersenen wel mijn ik voorstellen voor wat dit verder ook maar waard is of betekent. Dat ik, die identiteit of persoonlijkheid, figureren in die mesowereld, maar hebben geen flauwe notie van die nanowereld. Dat wil zeggen ik niet, maar Feringa wel een pietsie, want zo beschouwt hij het zelf bescheiden.

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet

Hij is niet de enige onderzoeker in de wereld, wel een topper. Daarbij is zijn specialiteit maar weer een onderdeel van vele ontdekkingsreizen in de laboratoria van de wetenschap. Als ik aan de talloze ellendige situaties denk die wij mensen elkaar aandoen en om redenen die ik absoluut niet intellectueel kan vinden, hoop ik dat Feringa’s hoogstaande gepriegel nog eens ontdekt welke nanoprocessen ons tot die gewelddadige wezens maakt en hoe we dit in verbeteringsopzicht kunnen veranderen. De kosmos die zichzelf tegenkomt via de mens en zich zo ontwikkelt dat hij zijn eigen onvolkomendheden elimineert. Noem het maar kwalitatieve autopoiese of wel zelforganisatie, welk vermogen al als fenomeen in die nanootjes in onze darmen en verder in ons hele lijf zit.

Ik las in de krant dat men voorstelde om Airport Groningen-Eelde naar Arjen Robben te vernoemen. Hij is een groot voetballer en Groninger. Maar hoe mooi zijn goals ook waren of nog zullen zijn, ze zijn voor de toekomst van geen betekenis. Het werk van Feringa daarentegen zal vele duizenden mensen en misschien nog veel meer onder andere plussen een gezonder leven brengen. De prestaties van deze Drent lijken mij de eer van zo’n vernoeming eerder toe te vallen.

Wat Ben Feringa ook nog vertelde, is dat zijn team 14 nationaliteiten verenigt, knappe studenten uit bijeen 14 verschillende landen. Daar kan ik mij wel een voorstelling van maken: Nanogedreven studiehoofden vanuit de hele wereld. Dat geeft hoop op een slimmere en meer humane toekomst.

Interessante artikelen

De Commissie De Wit heeft de onderzoeksgesprekken met bankiers, politici en andere kopstukken in de kwestie van de financiële crisis afgerond. We zullen over twee maanden de conclusies in hun rapport


U bent zelf de maat der dingen. Dat impliceert de bewering, dat een milievriendelijke wereld begint bij jezelf. Dat is waar, maar alleen voor die handelingen, waarover u geheel zelfstandig kunt beslis