Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Ede scheelt maar een letter van Eden. In Ede woont de gelukkigste bevolking van Nederland. In Rotterdam ligt de score lager, maar op de schaal van 0 tot 100 vind ik het nog altijd respectabel hoog. Echte onvoldoendes toont de vaderlandse Atlas van Geluk niet. Ik heb geen flauw idee hoe zo’n atlas uitpakt in andere landen, maar ik kan mij zo voorstellen dat er plaatsen zijn waar die geluksscore beduidend lager ligt.

De oorzaken voor een hoge of lage beleving van geluk en daarmee een zekere mate van tevredenheid zullen in landen verschillen, maar een generaal pakket aan voorwaarden voor geluk is voor de hand liggend. Die mand bestaat uit vrede en veiligheid, voldoende eten, een goed draaiende gezondheidsdienst, toegankelijkheid van onderwijs en ruimte voor vertier en persoonlijke geluksbelevenis.

Waar ik in ben geïnteresseerd is of er in andere wereldregio’s gelukspunten naar voren komen, die wezenlijk van de onze verschillen. Daar kan ik van leren en het zegt mogelijkerwijze iets over onze cultuur als het om zaken van geluk en welbevinden gaat.

Wat ik ook kan bevroeden is, dat onze burgers in hun gelukssteden en –dorpen nog wel wat wensen hebben, maar dat hun grootste wens is om de situatie vooral zo te behouden als zij deze nu ervaren. Anders gezegd: als het om behoud van geluk en geluksgevoel gaat, zijn mensen conservatief. Zij beseffen als ze naar de wereld kijken dat we in Nederland verhoudingsgewijze goed af zijn en aanvaarden daarmee dat verbeteringen mondjesmaat moeten worden nagestreefd. Dat is de oudtijdse wijsheid van zachtjes aan dan breekt het lijntje niet. Wie morgen streeft naar een revolutionaire sprong naar verbetering neemt een risico. Gevolgen in de toekomst zijn onzeker en veranderkeuzes kunnen maar al te zeer afwijkend uitpakken van de beoogde doelen en dan voor een terugslag zorgen.

Ik schotel u twee voorbeelden voor. Gezondheid gaat voor alles. Individueel zijn de wensen hoog: in goede staat ouder worden. De geschiedenis leert ons dat de gemiddelde leeftijd in ons land in nog geen twee eeuwen ofwel 7 generaties van 30 jaar is gestegen van circa 40 jaar naar gemiddeld 80. Dat is in vergelijking met veel andere landen en volkeren een revolutionaire stap. Niks revolutionair, het is een welgekozen ontwikkeling van vormen van leven (schoon water, huishygiëne), wetenschap en technologie (medicijnen en operatieinstrumenten) en artsenijkunde. Die keuze kon zo verlopen omdat ons land stap voor stap in relatieve rust en vrijheid die verbeteringen kon aanbrengen.

Tegenwoordig kunnen we soms ziektes bestrijden tegen enorme kosten. Die medische mogelijkheid is positief maar tegelijk bemoeilijkt zij de discussie. Enorme kosten voor een enkeling? Wat kun je anders met zoveel geld doen? Houden we dit vol een onbeperkte prijs voor een paar jaar veroudering, terwijl de werld geen gebrek aan mensen kent. Dat is de revolutionaire kant.

Het tweede voorbeeld is immigratie. Vluchtelingen uit regelrechte oorlogsgebieden willen we maar al graag een veilig huis bieden, daarmee ook eten en werk ofwel een zinnige levensbesteding. Zien we deze instroom nu als een verstoring van die Edense balans of niet? Tegelijk neemt de vloed toe van vooral jonge mannen uit Afrika die daar geen Edens geluk vinden. Is het begrijpelijk dat zij hun heil elders zoeken, zeker als zij daar dag in dag uit via televisie en mobiel vernemen dat de kansen in Ede aanmerkelijk beter liggen? Vervang Ede door Londen, Parijs of Berlijn en hun verlangen en ambities zijn volstrekt duidelijk en ook nog eens begrijpelijk. Ook Edenaren gunnen deze mensen een beter leven. Maar wel volgens het heersende principe: zachtjes aan dan breekt het lijntje niet.

Anders gezegd: gelukkig Nederland wil geen stormenderhand type instroom, verandering en verdeling die als inbreuken worden gevoeld.

De Atlas van Nederland is indirect zeer leerzaam hoe we met zaken als ontwikkeing, verandering en vernieuwing om moeten gaan. Als de formatiepartijen dit inzien moet er een compromis te maken zijn tussen idealisme (dat altijd revolutionair is en geen geduld heeft) en realisme (dat altijd een mate van conservatisme stelt boven abrupte omslagen). Dat compromis is minder een keuze voor een kwestieus midden dan voor een bewust tempo en geleidelijke haalbaarheid

Ik geef het mevrouw Schippers graag mee. Dan kan ze de oproep tot reflectie bekorten en de compromisdemocratie redden.

Interessante artikelen

Een aantal bemerkingen.

  1. Met het referendum spraken de Grieken zich ruimschoots uit met NEE tegen de EU-eisen tot verdere, concrete bezuinigingen. Nu stemt het parlement in met Tsipras’ nieuwste voo

Dialoog en draagvlak zijn de aanduidingen van de bezweringsrituelen die moeten leiden tot overeenstemming en harmonie. Het lijkt paradoxaal. In de postmoderne westerse wereld beschouwen we cultuur nie