Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Eerbied voor het leven is mij aangeboren. Van een strenge leerschool thuis was geen sprake, wel ondersteuning voor die houding. Ook later waren er geen duidelijke ervaringen of ontmoetingen die mij het besef leidende tot die eerbied bijbrachten. Die moraal was er altijd. Wroeging bekruipt mij al als ik een mug doodsla. Mijn vrouw en ik vangen spinnetjes met een bekertje en laten deze weer vrij in de tuin. De regel ‘doe een ander niet aan, wat jij jezelf niet wil worden aangedaan’ vinden wij terecht een gouden attitude. Vanuit die in mijn ogen zeer logische gedachtengang begreep ik op jonge leeftijd al niet dat boksen een sport kon worden genoemd.

Gezien gruwelijke daden die mensen bedenken en uitvoeren kan ik niets anders redeneren dan dat de goede moraal geen vanzelfsprekende eigenschap is. Waar ook gelovigen zich door de geschiedenis heen bezondigen aan geweldsdaden moest ik realiter constateren, dat de moraal niet van een godheid komt. Er is voor zover wij tot op heden weten geen gen voor moraliteit. Dus sta ik voor de vraag of de term aangeboren, die ik in de eerste zin gebruik, wel de feitelijkheid weergeeft. Lange tijd worstelde ik met dit gegeven, totdat ik uit de mond van experts in de moderne kennis van de hersenneurologie vernam, dat ons onbewuste veel meer regelt en aanstuurt dan ons bewuste. Ons brein heeft dus op zijn minst twee gebieden die samen de regie in handen hebben, waarbij het onbewuste de boventoon voert.

Het is een onmiskenbaar gegeven, dat mijn bewustzijn geen langere ervaringsschool heeft dan mijn leven duurt. Hierbij nog komt dat het vermogen van dit bewustzijn in mijn eerste levensjaren weliswaar al aanwezig is, maar nog in een pril stadium verkeert als het om zelfbewustzijn gaat en het vermogen om ervaringen al om te zetten in uitspreekbare reacties. Voorts weten we datl in latere jaren dementie en Alzheimer ervaringen al kunnen doen eroderen.

Als mijn onbewuste zoveel meer aanstuurt waar ik zelf niet bij kan, komt dit dan omdat het een dynamisch archief is van al mijn ervaringen of dat het het verzamelde resultaat is van mijn biologische voorgeschiedenis of een combinatie van die twee? Dat verzamelde resultaat van die eeuwenoude voorgeschiedenis kan niet anders tot stand zijn gekomen dan door overlevering, het genetische doorgeefsysteem.

Een specifiek gen voor onbewust hersenvermogen is er dan weliswaar niet, maar wel een genoomresultaat, dat tot ver terug reikt in de menselijke of zelfs dierlijke evolutiegeschiedenis. We hebben ook nog zoiets als het onderbewuste, dat naar het lijkt overeenkomt met wat we bij dieren het instinct noemen en dat zich in een volgende breinfase heeft ontwikkeld tot een biologisch geheugen om uiteindelijk in de derde fase tot reflectief vermogen te komen. Die ontwikkeling zou dan mede een verklaring kunnen vormen voor die snelle hersengroei. Deze vertegenwoordigt een uitbouw van onze opslag, maar heeft nog niet geleid tot het vermogen ons hele archief bewust te kunnen binnengaan.

Dat onbewuste is daarom zo sturend bezig omdat het veel meer ervaringskennis omvat dan die 70 of 80 jaar die mensen tegenwoordig in de betere leefgebieden gemiddeld halen. Het zijn prikkelende gedachten. In die voorgeschiedenis zou dan ook mijn moraalontwikkeling besloten liggen. Als een soort eigenschap of noem het aanleg, zoals anderen een talent hebben voor muziek of geduld etc., welke beide bij mij nagenoeg afwezig zijn en zo nog veel meer.

Het geeft mij wel de idee, dat we de terechtwijzing wanneer iemand iets fout heeft gedaan van ‘je had beter moeten nadenken’ moeten wijzigen in ‘je moet voortaan beter voordenken’. Immers, het lijkt mij, dat we bij voorkeur de grootste historisch opgebouwde verstandsschatkamer die we hebben moeten aanspreken. We moeten dus dieper ons geheugen in, dat wel uit zichzelf actief is in het heden maar nog niet onder onze beheersing valt. Alsof we bij wijze van spreken vanaf een omvangrijke achterbank mede worden aangestuurd.

Interessante artikelen

Gisteren (16 nov) ontspon zich tijdens een bijeenkomst van communicatiedeskundigen een interessant debat, aangezwengeld door de gastvrouw. Het vertrekpunt vormde de vraag: als het zo is, dat er een be


De sector huishoudens en kantoren verbruiken voor verwarming, licht en andere energienoden ongeveer 20 miljard m3 aardgas per jaar. Een lichte verhoging –ook nog tijdelijk- van 2 eurocent per m3 lever


Eerder op deze site publiceerde ik een artikel over de veelzeggendheid van gedrag. Daden zijn minstens zo communicatief als woorden en soms maken zij veel meer duidelijk. De westerse wereld en met nam