Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Arme, arme Anne. Jouw dood is in dubbel opzicht gruwelijk. Het feit op zich en de angst van je laatste uren. Hoe het precies in zijn werk is gegaan zullen we wellicht nooit weten, maar enige voorstelling van jouw laatste ervaring kunnen we op basis van andere, vergelijkbare verhalen, waarbij vrouwen en meisjes net ontsnapten aan een doodsdaad wel maken.

In de tv-talkshows ging het vooral over de vraag waarom kreeg deze dader de ruimte om opnieuw zijn gestoordheid uit te oefenen. Ook in Nieuwsuur ging het vooral over de dader en de vraag waarom hij niet met TBS was gestraft na zijn vorige wandaad van de verkrachting van twee meisjes. Een forensisch psychiater legde het helder uit. Zijn betoog: de dader was bj een eerdere veroordeling rijp voor een psychisch onderzoek, maar weigerde. De rechter zat toen voor het dilemma van wel of geen tbs-veroordeling terwijl een psychiatrisch onderzoeksrapport niet voorhanden was. U kent het antwoord; het bleef slechts bij een veroordeling met gevangenisstraf van beperkte duur en dus verdere vrijstelling in het nabije verschiet.

Je zou zeggen dat de Nederlandse samenleving recht heeft op veiligheid en maximaal inzicht in de kans op herhaling. Maar als een dader niet wil meewerken, houdt het voor de wet op. Maar niet voor een eventueel slachtoffer. Zo verliepen de nieuwsgesprekken. Overigens is de naam talkshow met dit soort inhoud natuurlijk van een onbegrijpelijk ongepaste betiteling.

De dader als centraal gesprekspunt. Vanuit het slachtoffer dan wel haar familie en vrienden en haar recht op een volwaardig leven werd niet eenmaal geredeneerd. Om vandaaruit nog eens te kijken naar onze rechtspraak en wel op een manier dat we morgen de gang van zaken moeten veranderen ten gunste van slachtoffers, liefst voor hun dood.

Iemand pleegt een onverteerbare en onwettige wandaad. Zakelijke motieven, onaanvaardbare agressie of de - ook gek trouwens - crime passionel-ontsporing ontbreken. De oorzaak lijkt een psychische storing van welke aard dan ook. De maatschappij wil geen herhaling, niet voor de dader en al helemaal never nooit voor een onschuldig ander persoon, dus moet de vermeende dader worden onderzocht. Dat gebeurt niet, omdat deze weigert.

Waarom wordt er dan niet als volgt geredeneerd? “Dader, wij hebben reden om aan te nemen dat u om welke geestelijke oorzaak dan ook gestoord bent. U weigert onderzoek. Welaan dan kunnen wij geen andere veroordeling uitspreken dan levenslange geïsoleerde gevangenschap. We mogen immers naar potentiële nieuwe slachtoffers geen risico nemen. Bedenk dat wij als samenleving de hoogwaardige wet kennen, dat we de doodstraf voor welke misdaad dan ook hebben afgeschaft. Dan kunnen wij uiteraard niet toestaan, dat we iemand potentieel aan een ongewenste dood blootstellen om de eenvoudige reden dat u zich als inmiddels bekende dader in staat tot een mogelijk herhaalbare, onaanvaarde wandaad onttrekt aan een onderzoek. Dus u kunt kiezen of kabelen. Of u stemt in met onderzoek of u verdwijnt voor de volle duur van uw leven achter tralies.”

Wij, als samenleving, mogen ook een rechter of rechtbank niet voor een dilemma stellen. Hebben wij met zijn allen geen afdoende afweging en dus wetgeving op dit punt maar een rechter wel? Wat hebben rechters dan dat hen in staat stelt een onfeilbaar oordeel te vellen? Dat hebben zij, naar wij allang weten, niet. Het zijn immers zoals dit clichématig heet, ook maar mensen van vlees en bloed. Rechters hebben de wet en hun kennis ervan als bodem, hemel en houvast. Maar Anne blijkbaar niet.

Interessante artikelen

Verloren miljarden in Griekse cultuur: een communicatiecultuur voorbeeld

Een tweetal dagen terug schreef ik over het zware, langdurige werk om de cultuur te veranderen van een organisatie of een heel