Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Op mijn vorige blog over de zaak Anne kreeg ik in hoog tempo reacties. Het voorstel om de dader te laten kiezen voor onderzoek of een levenslange straf ten einde herhaling te voorkomen vonden niet alle reageerders een voor de hand liggende oplossing.

Ik licht gaarne mijn suggestie toe. Mensen hebben in ons stelsel van rechtspraak rechten, maar zij hebben in de maatschappij als zodanig ook plichten. Het recht om niet zichzelf te beschuldigen en bijvoorbeeld te liegen of te zwijgen is een bijzonder recht. Maar daartegenover staat in mijn visie de plicht om de waarheid te spreken. Als een dader zijn mond houdt, voldoet hij niet aan die plicht. De rechtbank kan dan alleen af gaan op wat aan feiten en bewijzen wordt gevonden door de openbaar aanklager al of niet ook van getuigen, maar de hoofdgetuige, de dader zelf, spreekt zich niet uit. Om tot een veroordeling te komen heeft de rechter dan niets meer of minder dan wat aan feiten en bewijzen boven tafel is gekomen.

In geval van een weigering mee te werken aan een psychiatrisch onderzoek blijft het dan bij het feit, dat niet kan worden nagegaan of de persoon n kwestie geestelijk gestoord is en in die hoedanigheid zijn daad heeft bedreven. Het blijft dan bij het voor liggende bewijs van de daad zelf. Het recht van de burgers in die samenleving op veiligheid laat dan geen andere conclusie toe dan dat de dader een zodanige straf krijgt dat recidive wordt voorkomen. De doodstraf willen we niet dan is levenslang de overblijvende straf. De humane opstelling dat iemand een tweede kans moet krijgen, dient dan te wijken voor de humane verdediging van een potentieel slachtoffer. We kunnen toch niet een potentiële dader hoger stellen dan een potentieel slachtoffer. Met het begaan van zijn eerste wandaad heeft de dader immers duidelijk gemaakt dat hij tot een handeling in staat is waarbij een onschuldig persoon het slachtoffer wordt.

Nu kan men redeneren, dat elk mens tot wandaden in staat is en dat we toch op voorhand niet iedereen kunnen veroordelen. Dat is zo, maar het is evenzo waar dat niemand zonder overtreding van de wet kan worden veroordeeld. Voor niet-daden zijn er immers geen feiten of bewijzen. De dader heeft door een onderzoek te weigeren nu juist zijn recht op extra bewijs voor of tegen zijn gedrag laten lopen. Zijn potentialiteit blijft daarmee overeind staan. Het verschil tussen de potentialiteit van de dader en alle burgers die in de fout kunnen gaan is de ervaring van het bij wet verboden gedrag. Een boot met een lek waarbij eerder is gebleken dat schepen met lekgaten kunnen zinken mag van de wet niet zonder reparatie weer het water op. De chirurg met trillende handen mag niet meer opereren. De leraar met dementie kan niet meer voor de klas staan. Een dader met moorddadig gedrag mag niet vrij rondlopen in de maatschappij.

Preventie is het hoogste type veiligheidsgedrag. Een auto van zekere leeftijd laten we al een apk-keuring ondergaan. Zeker als al gebleken is, dat de remmen het niet doen. Zo beschouwd heeft een dader recht op een onderzoek. Weigert hij van dit recht gebruik te maken, dan mag hij de weg niet meer op. De kapotte auto kan dit ook niet meer. Er moet ten minste een bestuurder aan te pas komen. Een mens is in eerste instantie zijn eigen bestuurder. Dat rangschikken wij onder het hoge goed van vrijheid. Verliest hij dit vermogen of geeft een persoon er blijk van zichzelf niet in de hand te hebben, dan dient de maatschappij te kunnen beslissen dat hij de ‘garage’ niet meer uitkomt. Een mens is zowel bestuurder als auto. In dit geval heeft Anne het recht op maximale veiligheid, gelijk iedere andere burger. We moeten ten minste kunnen onderzoeken wat de dader-mens mankeert, juist ook gegeven die tweede kans die de maatschappij wil bieden. Die tweede kans is een voorrecht, dat niet overal in de wereldsamenleving wordt toegepast en die tweede kans moet een dader-persoon verdienen. Dat kan vrij eenvoudig door in te stemmen met een onderzoek en daarmee met het recht op behandeling. En in mijn ogen dus eigenlijk ook met de plicht tot behandeling. Rechten en plichten dienen in evenwicht te zijn aan beide kanten van de daad.

Discussie hierover en mogelijk aanpassing van de rechtspraak en de wet op dit punt is een teken van beschaving en mogelijk van vooruitgang van kennis en het handelen op basis van die kennis en nieuw verkregen inzichten.          

Interessante artikelen

De naam Oekraïne herbergt een opmerkelijke betekenis. Kraïne betekent land. In het Russisch geschreven KPAïHA. Het wordt tegenwoordig geschreven als YKPAïHA ofwel Ykraïne. Die letter Y betekent ‘bij’.


Aan het gesprek van de Griekse premier met de Russische president zitten verschillende aspecten. Griekenland heeft op zeer korte termijn enige miljarden nodig. Zonder dit zoveelste geldinfuus gaat dez