Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Zwaar onweer eist slachtoffers tijdens het Belgische Pukkelpop. De autoriteiten (organisatie, politie en hulpdiensten) wordt gebrek aan crisisbeheersing en informatie verweten. Hoe zit het echter met de persoonlijke verantwoordelijkheid voor eigen lijf en leden?

De gevolgen van noodweer, die het festivalterrein teisterden, worden als rampzalig gekwalificeerd. Men zal zonder twijfel lessen trekken, regels aanscherpen en de autoriteiten aanklagen. Daar wil ik het nu eens niet over hebben. Het gaat mij om de reacties bij deelnemers. Je kunt er de verwijtklok op gelijk zetten: de communicatie was niet goed of gebrekkig. Er zijn voorbeelden van goede communicatie tijdens crises, maar ervaring is ook een vorm van communicatie. Het is immers een kenmerk van crises dat zaken niet goed lopen en het communicatieverkeer hoort daar ook bij. Crises en communicatie bevinden zich in hetzelfde heelal. Het zijn geen gescheiden werelden. Ik hoorde het vrijdagochtend ( 19/8) op de radio een onthutste deelnemer zeggen: ''We wisten niet wat er gebeurde? Niemand informdeerde ons." Had de man geen ogen of oren. De gebeurtenis -een onweerstorm haalde het hoofdpodium neer en blies te weinig geborgd materiaal over het terrein en door het publliek- speelde zich voor zijn ogen af. "We waren niet gewaarschuwd." - O, dus als u naar een massale openluchtbijeenkomst gaat, kijkt u niet naar het weerbericht? O, dus u heeft nog nooit gehoord of gelezen van rampzalige gevolgen van zwaar onweer? O, u heeft nog nooit gehoord of gelezen of gezien hoe tijdens andere festivals of massale bijeenkomsten maar al te makkelijk noodlottige voorvallen kunnen plaatsvinden? "Ja, maar we werden door het slechte weer overvallen." - Nou, niet als u van te voren naar de weersvoorspelling had gekeken. -En heeft u ook niet gezien hoe zware wolken zich samenpakten boven het terrein? -En toen niet gedacht, dat kon wel eens goed gaan stormen en houden die tenten dit wel? - En heeft u zich niet van te voren op de hoogte gesteld of de voorzieningen wel toereikend waren, Of er voldoende ruime uitgangen waren en aanverwante zaken? Uzelf veilig gesteld?

Hoe droevig ook de gebeurtenissen en hoe duidelijk ook de statistische mogelijkheid op moeilijkheden , de communicatie krijgt altijd wel de schuld. Het kan zijn dat de organisatoren onvoldoende voorzorgsmaatregelen hebben genomen. Vast wel weer. Dat de politie en andere autoriteiten van belang bij een dergelijke ramp onvoldoende waren voorbereid. Maar wat telkens weer blijkt, is dat de deelnemers, bezoekers of het publiek in het algemeen zelf in gebreke blijven. Men bereidt zich niet goed voor. De verantwoordellijkheid wordt bij anderen gelegd. Alles moet kloppen, maar de eigen voorbereiding is hopeloos. Het is een uiting van de comfortcultuur, dat, als het goed gaat, wijzelf presteerden, maar als het fout gaat altijd een ander heeft gefaald. Het is een kenmerk dat men alleen in real time leeft. Naar de toekomst -de weersverwachting- kijkt men niet. Zelfs niet naar de zeer nabije toekomst als het zwerk zwart wordt. Naar het verleden -de ervaring tijdens en lessen van andere massale bijeenkomsten- ziet men niet om. De moderne generatie heeft ook het contact met de natuur verloren. In weerwil van hun milieuvriendelijke opstelling (doorgaans meer in woord dan in daad), is ook de natuur de verantwoordelijkheid van een ander. De weerman of weerdiensten krijgen er dikwijls van langs. Vastgelopen in de zeer voorzienbare file tijdens die lang verwachte zeer zomerse dag met kleine kinderen maar geen water in de auto, moet de weerman- of vrouw het ontgelden: "Ja, maar dat het zo warm zou worden hebben ze niet gezegd." Het is natuurlijk eigenlijk van de zotte dat de rijksverkeersdienst op zo'n dag moet melden, dat er 14 kilometer file staat richting Zandvoort en dat het raadzaam is voor wie nog de weg naar het strand op gaat om voldoende drinken mee te nemen. Die berichten kun je elk jaar beluisteren. Dan weet je toch wat je te doen staat en welke voorbereiding dit vergt. Ik zelf zit nooit in zo''n file, want ik weet hoe dat gaat op die dagen. Ik doe niet snel mee aan massale bijeenkomsten en als ik niet ontkom aan dichtbevolkte beurzen, pleinen of congressen (je vak verplicht soms), dan ken ik de in- en uitgangen of schat in wat het gedrag zal zijn van anderen in geval van een brand of een ander, ongewenst voorval, opdat ik niet onder de voet wordt gelopen. Ik neem soms zeer bewust risico, maar zal dan nooit de autoriteiten of de organisatie verantwoordelijk stellen voor mijn eigen onkunde en onmacht. Ik heb geen tekst op een pakje sigaretten nodig. Ik neem bewust risico of vermijd het even bewust. Ik ben als de ervaren zeiler of boer, die naar de lucht kijkt en besluit te handelen naar wat ervaring, eventueel het weerbericht en vaders en moeders lessen mij leerden aan eigen verantwoordelijkheid en bijbehorende maatregelen.

Het is comfort, pampermentaliteit, onbezonnenheid, de afschuifcultuur, het geen moeite willen doen, regelrechte luiheid, wat mensen onvoorbereid of zorgeloos maakt. Als zij te veel drinken en blowen en onwel worden en in het ziekenhuis de tijd te kort is om alle gezondheidsschade te voorkomen, komt dat door de ambulance die te laat kwam. Als de deur niet automatisch bij nadering opengaat en men knalt tegen het glas op, is de pandbeheerder schuldig, omdat er geen bordje hangt met ''deze deur gaat niet vanzelf open."

Men wil tegenwoordig worden gewaarschuwd, dat het ijs nog niet sterk genoeg is, dat je niet over de railing moet handen, dat je niet te dicht bij de leeuwenkooi moet komen, dat het bij een combinatie van lichte vrieskou en lichte regen kan ijzelen. Als er geen bordje hangt, hoe kan ik het dan weten??!! Men acht zichzelf buitengewoon mondig, slim, vroegvolwassen, maar lijdt aan een soort mentale neotenie. Bestrijd rampen, maar begin bij jezelf. Leg niet de schuld bij een gebrek aan informatie als je zelf kunt waarnemen en concluderen. Leg niet de schuld bij communicatie door anderen, als jezelf niet met jezelf en je ervaring en je zintuigen communiceert. De metafoor is: deze deur gaat naar binnen open. Uit het feit, dat jezelf in de fout gaat, mag je afleiden dat anderen dat ook regelmatig doen.

Interessante artikelen

Dinsdag jl. trok ik een vergelijking tussen de strijd tussen goed en kwaad in the Lord of the Rings – films en de confrontatie tussen islamfanatici en westerse tegenkrachten. Mijn standpunt is dat kri