Warnercommunicatie

"Non nobis tantum nati"

Waar de woordenboeken geen scherpe, afgebakende betekenis verschaffen en de weidse invulling in het taalgebruik weergeven, verschaft de geschiedenis van het woord strategie nadere duidelijkheid. Het woord stamt uit het Oud-Grieks. Strateuoo betekent bij de geschiedschrijver Herodotus, oprukken, ten oorlog gaan, en strategeoo (ons woord strateeg) zowel ter land als ter zee bevelhebber zijn. Een strategos is een militaire bevelhebber. In het Nieuwe Testament wordt met de strateeg de aanvoerder van de tempelwacht aangeduid. Bij latere schrijvers verbreedt de betekenis zich tot het gebruiken van een krijgslist. Het woord is dan van toepassing op de handelende persoon zowel als op de specifieke handeling. In oorsprong is het dus een militair begrip, waarmee krijgsgang en -leiding werden aangeduid. Vervolgens wordt er ook de kundigheid van het leiding geven mee bedoeld (Van Dale: de kunst van de oorlogvoering). Die kunst of kunde bestaat dan uit het maken van een geheel van plannen en voorschriften met betrekking tot de inzet van militaire machtsmiddelen. Aangezien bij militaire acties veel op het spel stond, zoals in het geval van het verslaan van een ongewenste aanvaller en vijand of wanneer men zelf op de veroveringstoer ging, had strategie alles te maken met winst of verlies van goederen, grond of mensenlevens, met de roem en de macht verbonden aan victorie en met de schande bij een nederlaag. In de vroegere, minder - alhoewel- beschaafde tijden ging het om leven of dood. Vroeger pleegden Japanse generaals harakiri als zij de slag verloren. Als we deze van origine militaire handelingsaanduiding wat minder krijgshaftig uitdrukken en van het gewelddadige ontdoen kan strategie worden gezien als betrekking hebbend op een actie, waarbij een aanmerkelijk belang in het geding is. In hoogste instantie is dit het levensbelang. Het gaat om de continuïteit van het bestaan. Dit begrip kennen we maar al te goed als het om de toekomst van organisaties en bedrijven gaat. Dit levensbelang leidt ertoe dat de strateeg zo te werk dient te gaan, dat hij zijn tegenstander goed inschat, het terrein verkent en dus bij voorkeur pas tot de aanval overgaat als hij alle omstandigheden in ogenschouw heeft genomen en uitzicht heeft op de overwinning. En zie een logische procesaanpak is het gevolg. Er staat veel op het spel. Je kunt maar één keer verliezen.

Informatievergaring, planning, de inzet van machtsmiddelen en een doordachte aanpak worden zo hoofdbestanddelen van het strategische handelen. Strategisch optreden is dan met kracht en macht effectief te werk gaan. Onbezonnenheid en strategie sluiten elkaar uit. Met die overstap tot het gebruik van het woord voor belangrijke beslissingen in het algemeen (politiek, militair, economisch, communicatief) wordt de specifiek militaire betekenis verruimd tot een civiel begrip: de beraming van een zeer zorgvuldige aanpak. Als we strategie ook in de mond nemen bij elke voetbalwedstrijd of bij elke politieke daad alsof levensbelang aan de orde is degenereert de zeggingskracht. Het wordt allemanstaal om gewichtig te doen. Om de eigen rol groter te maken dan deze is. Betekenisloosheid slaat toe. Strategie wordt dan het synoniem van het woord aanpak. Niet alleen dienen communicatoren om deze reden al het woord voorzichtig te hanteren, maar juist ook in relatie tot communicatie en het eigen werkniveau. Niet elke activiteit om iets onder de pet van de doelgroep te krijgen vereist een strategisch communicatieplan. Soms moet je zaken gewoon goed doen. Dat heet professioneel gedrag. Vanuit een alledaagse, adequate aanpak met kwaliteit. De actie van een ober om niet te morsen bij het serveren vereist geen trategische aanpak. Het winnen van een etappekoers in het wielrennen ook niet. Gewoon harder fietsen dan de tegenstander of op het juiste moment ontsnappen uit de groep. Anders gezegd: we moeten er in ons vak voor waken dat een strategische aanpak niet meer betekent dan een aanpakkerige aanpak.

Er is nog een reden om waakzaam te zijn. De oorspronkelijke betekenis van een tot de overwinning leidend krijgsplan klinkt nog steeds door in het woordgebruik. Voetbal is oorlog is een uitspraak, die een strategisch speelplan lijkt te vereisen. Ondertussen wordt het begrip sportiviteit de nek omgedraaid. Die aanpak die de ander verslaat. Dat alleen al staat ver af van dialogiseren of wederzijdss begrip, waarnaar communicatie streeft. Ik kom in het artikel van maandag as. terug op de componenten die maken dat iets strategisch is. Dan blijkt waarom duidelijk gebruik in de praktijk zo noodzakelijk is.

Interessante artikelen

Een twintigtal onbehouwen, losgeslagen jongeren verstoorden een discussieavond over het vluchtelingenbeleid in Steenbergen op beschamende wijze. Kranten en televisie tuimelden een week lang over elkaa


Wie zich naar behoren gedraagt en zich voegt naar de als democratische rechtstaat afgesproken wetten veroorzaakt voor de totale gemeenschap geen lasten. Wie zich misdraagt kost de gemeenschap geld. Wa


Het klimaat zelf toont naar alle waarschijnlijkheid een opwarming. Het geldklimaat daarentegen daalt tot onder het vriespunt. De banken hebben sterkere buffers, maar de EU-lidstaten zijn door hun buff